17.03.2026 19:20<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye’de akran zorbal\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fczde 40’lara ula\u015farak d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u00f6\u011frencilerdeki ani ki\u015filik de\u011fi\u015fimlerinin hayati bir uyar\u0131 oldu\u011funu belirtti<\/p>\n\n\n\n
Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u0130stanbul \u0130l Milli E\u011fitim M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u015f birli\u011finde d\u00fczenlenen \u201cOkullarda Koruyucu Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Hizmetleri, \u00d6nleme ve Fark\u0131ndal\u0131k \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7evrim i\u00e7i e\u011fitim program\u0131nda, liselerde g\u00f6rev yapan psikolojik dan\u0131\u015fmanlarla bir araya geldi.<\/p>\n\n\n\n
\u0130stanbul\u2019daki liselerde g\u00f6rev yapan rehber \u00f6\u011fretmenlere y\u00f6nelik d\u00fczenlenen seminere yakla\u015f\u0131k 2 bine yak\u0131n psikolojik dan\u0131\u015fman ve rehber \u00f6\u011fretmen kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Programda okullarda koruyucu ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 hizmetlerinin \u00f6nemi, ergenlik d\u00f6nemindeki gen\u00e7lerin psikolojik ihtiya\u00e7lar\u0131 ve okullarda uygulanabilecek \u00f6nleyici yakla\u015f\u0131mlar ele al\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Programda konu\u015fan Prof. Dr. Tarhan, dijitalle\u015fmenin etkisiyle gen\u00e7lerin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 risklerin artt\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek, bu s\u00fcre\u00e7te rehber \u00f6\u011fretmenlerin kritik bir rol \u00fcstlendi\u011fini vurgulad\u0131. “Bug\u00fcn dijitalle\u015fen d\u00fcnyada ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte gen\u00e7lerin bir\u00e7ok riskle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde rehber \u00f6\u011fretmenlerimizin kilit rol\u00fc oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum. Okullarda hem b\u00fcy\u00fck bir sorumluluklar\u0131 var hem de b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsatlar\u0131 var” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Psikolojik dan\u0131\u015fmanlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 vakalar\u0131 kay\u0131t alt\u0131na almalar\u0131n\u0131n mesleki geli\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferli oldu\u011funu belirten Prof. Dr. Tarhan, “Rehber \u00f6\u011fretmenlerimizin ya\u015fad\u0131klar\u0131 olaylar\u0131 not almalar\u0131n\u0131 ve bir olgu defteri tutmalar\u0131n\u0131 tavsiye ederim. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 vakalar\u0131 yazmalar\u0131, daha sonra bunlar \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri ve \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kaydetmeleri onlar\u0131n mesleki geli\u015fimleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir birikim olu\u015fturur. Bu belki k\u0131sa vadede bir k\u00fclfet gibi g\u00f6r\u00fcnebilir ama uzun vadede insan\u0131 ve gen\u00e7leri daha iyi anlamay\u0131 sa\u011flayacak \u00e7ok de\u011ferli bir tecr\u00fcbe kazand\u0131r\u0131r” diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Tarhan, ergenlik d\u00f6neminin gen\u00e7lerin kimlik aray\u0131\u015f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 do\u011fal bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu belirterek \u015fu de\u011ferlendirmede bulundu: “Gen\u00e7lik d\u00f6neminin do\u011fal bir \u00f6zelli\u011fi kimlik aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Gen\u00e7ler bu d\u00f6nemde \u2018Ben kimim, nereye y\u00f6nelmeliyim, ni\u00e7in var\u0131m?\u2019 gibi sorular sorarlar. Bu s\u00fcre\u00e7 \u00f6zellikle 12\u201315 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda daha yo\u011fun ya\u015fan\u0131r. N\u00f6robiyolojik olarak ergenlik ortalama 22 ya\u015f\u0131na kadar devam eder. Hatta baz\u0131 ki\u015filerde 30\u2019lu ya\u015flara kadar uzayabilen bir s\u00fcre\u00e7ten s\u00f6z ediyoruz.”<\/p>\n\n\n\n
Ergenlik d\u00f6neminde beynin geli\u015fimi nedeniyle duygular\u0131n akl\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebildi\u011fini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, “Ergenlikte beynin duygusal b\u00f6lgeleri daha h\u0131zl\u0131 geli\u015firken, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve karar verme ile ilgili frontal b\u00f6lgeler daha ge\u00e7 geli\u015fir. Bu nedenle ergenler \u00e7o\u011fu zaman sonunu d\u00fc\u015f\u00fcnmeden hareket edebilir. Hisleri ak\u0131llar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilir” ifadesinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Tarhan, ergenlik d\u00f6neminde gen\u00e7lerin \u00fc\u00e7 temel psikolojik ihtiyaca sahip oldu\u011funu belirterek, “Ergenlerin \u00fc\u00e7 temel psikolojik ihtiyac\u0131 vard\u0131r: Aidiyet, yeterlilik ve anlam. Aidiyet duygusu, gencin kendisini ailesine, okuluna veya arkada\u015f grubuna ait hissetmesiyle ilgilidir. Yeterlilik duygusu, bir alanda k\u00fc\u00e7\u00fck de olsa ba\u015far\u0131 ya\u015fayabilmesiyle olu\u015fur. Anlam duygusu ise yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin de\u011ferli oldu\u011funu hissetmesidir” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Bu ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n ergenlik s\u00fcrecini daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 hale getirdi\u011fini belirten Prof. Dr. Tarhan, “Bu \u00fc\u00e7 ihtiya\u00e7 kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131nda ergenlik d\u00f6nemi daha az f\u0131rt\u0131nal\u0131 ge\u00e7er. Ancak bu ihtiya\u00e7lar kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131nda gen\u00e7ler kendilerini de\u011fersiz veya d\u0131\u015flanm\u0131\u015f hissedebilir” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Okul ortam\u0131nda adalet duygusunun gen\u00e7ler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, “Ergenler adalet konusunda \u00e7ok hassast\u0131r. \u00d6\u011fretmenin ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri anda bu durum \u00f6fke birikimine yol a\u00e7abilir. Kendini de\u011fersiz veya g\u00f6r\u00fclmemi\u015f hisseden gen\u00e7 bazen g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisiyle dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fabilir” diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Tarhan, \u00f6\u011frencilerin arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmemesinin \u00f6nemine de dikkat \u00e7ekerek, “Bir gencin arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi \u00e7ok a\u011f\u0131r bir deneyimdir. Baz\u0131 gen\u00e7ler bu t\u00fcr durumlarda i\u00e7ine kapan\u0131r, baz\u0131lar\u0131 ise biriktirdikleri \u00f6fkeyi ani ve d\u00fcrt\u00fcsel davran\u0131\u015flarla d\u0131\u015fa vurabilir” ifadesinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n
Gen\u00e7lerin hatalar\u0131n\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmak yerine e\u011fitsel bir f\u0131rsat olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini vurgulayan Prof. Dr. Tarhan,\u201conar\u0131c\u0131 adalet\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131na dikkat \u00e7ekti ve “Ergenlerin hata yapma hakk\u0131 vard\u0131r. Ancak ba\u015fkas\u0131na zarar verme haklar\u0131 yoktur. Bu nedenle ceza vermek yerine onar\u0131c\u0131 adalet y\u00f6ntemleri uygulanabilir. \u00d6rne\u011fin topluma hizmet \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapt\u0131rmak veya iyilik projeleri haz\u0131rlatmak gibi y\u00f6ntemler gen\u00e7lerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 anlamas\u0131n\u0131 sa\u011flar” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Tarhan, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda otoriter ve bask\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131n gen\u00e7ler \u00fczerinde etkili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “Art\u0131k d\u00fcnyada toplumlar a\u00e7\u0131k toplum haline geldi. Dijitalle\u015fme d\u00fcnyay\u0131 adeta elektronik k\u00f6y haline getirdi. B\u00f6yle bir \u00e7a\u011fda korkutarak bir genci y\u00f6netmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Gen\u00e7lerin kendilerini ifade edebilece\u011fi, konu\u015fabilece\u011fi ve payla\u015fabilece\u011fi ortamlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekiyor” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nleyici \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemine de dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Tarhan, “Psikiyatri \u00e7o\u011fu zaman sorun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra devreye girer. Oysa birincil koruma dedi\u011fimiz yakla\u015f\u0131mda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaya odaklan\u0131r\u0131z. Okullarda yap\u0131lacak psikolojik sa\u011flaml\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok de\u011ferlidir” ifadesinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n
Dijitalle\u015fmenin gen\u00e7ler \u00fczerindeki etkisinin \u00e7o\u011fu zaman yanl\u0131\u015f yorumland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Tarhan, dijital ara\u00e7lar\u0131n tek ba\u015f\u0131na \u015fiddet \u00fcretmedi\u011fini, ancak baz\u0131 psikolojik s\u00fcre\u00e7lerle birle\u015fti\u011finde \u015fiddet e\u011filimini kolayla\u015ft\u0131rabildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Tarhan, “Dijital ortam tek ba\u015f\u0131na \u015fiddetin nedeni de\u011fildir. Ama ba\u015fka psikolojik mekanizmalarla birle\u015fti\u011finde \u015fiddet e\u011filimini kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir etkisi vard\u0131r. Sosyal medya, video oyunlar\u0131 ve internet i\u00e7erikleri gen\u00e7lerin d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131. Ancak bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u015fiddeti normalle\u015ftirebiliyor. Kavga videolar\u0131, sald\u0131rgan i\u00e7erikler ve \u015fiddeti \u00e7\u00f6z\u00fcm gibi g\u00f6steren videolar, \u00f6zellikle ergenler \u00fczerinde etkili olabiliyor” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Dijital ortam\u0131n en \u00f6nemli etkilerinden birinin \u015fiddeti s\u0131radanla\u015ft\u0131rmas\u0131 oldu\u011funu belirten Prof. Dr. Tarhan, gen\u00e7lerin yaln\u0131zca dijital i\u00e7eriklerden de\u011fil, ger\u00e7ek hayattaki rol modellerden de etkilendi\u011fine dikkat \u00e7ekerek,\u201cDijital ortam\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli etki \u015fiddeti normalle\u015ftirmesidir. Ancak bundan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etki canl\u0131 \u015fiddettir. Ailede, \u00e7evrede ya da toplumda \u00f6fke dili ileti\u015fim dili haline gelmi\u015fse \u00e7ocuk bunu model al\u0131r. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fiddeti al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir davran\u0131\u015f gibi alg\u0131lamaya ba\u015flar” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Bu noktada sosyal \u00f6\u011frenmenin \u00f6nemine de\u011finen Prof. Dr. Tarhan, psikolog Albert Bandura\u2019n\u0131n sosyal \u00f6\u011frenme kuram\u0131na i\u015faret ederek, \u00f6zellikle agresif influencer\u2019lar ve zorbal\u0131k i\u00e7eren i\u00e7eriklerin gen\u00e7ler \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir model etkisi olu\u015fturdu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u015eiddet i\u00e7eriklerine s\u00fcrekli maruz kalman\u0131n gen\u00e7lerde duygusal duyars\u0131zla\u015fmaya yol a\u00e7abilece\u011fini s\u00f6yleyen Tarhan, bunun empati duygusunu zay\u0131flatabilece\u011fini belirtti ve “\u015eiddetin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine \u00e7ok maruz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda korku ve empati azal\u0131r. Bu durum k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131radanla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7ar. \u015eiddet i\u00e7eriklerine s\u00fcrekli maruz kalmak gen\u00e7lerin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltabilir” ifadesinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Tarhan, sosyal medya algoritmalar\u0131n\u0131n da bu s\u00fcre\u00e7te etkili oldu\u011funu ifade ederek, dijital platformlar\u0131n \u00e7o\u011fu zaman dikkat \u00e7ekici ve tart\u0131\u015fmal\u0131 i\u00e7erikleri daha fazla \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi ve \u201cSosyal medya algoritmalar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman \u015feffaf de\u011fil. \u015eok edici, agresif veya tart\u0131\u015fmal\u0131 i\u00e7erikler daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131l\u0131yor. Arama motorlar\u0131nda ve sosyal platformlarda adeta ikna laboratuvarlar\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015fan sistemler var. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n ilgisine g\u00f6re i\u00e7erik sunuluyor ve ki\u015fi s\u00fcrekli ayn\u0131 t\u00fcr i\u00e7eriklerle besleniyor\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n
Dijital ortam\u0131n \u00f6zellikle ergenlik d\u00f6neminde kontrols\u00fcz kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Tarhan, \u201cE\u011fer bir gen\u00e7 dijital ortamda saatler ge\u00e7iriyor, yemek reddi, okul reddi gibi davran\u0131\u015flar g\u00f6steriyorsa burada ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan s\u00f6z edebiliriz. Hatta baz\u0131 vakalarda \u00e7ocuklar\u0131n odalar\u0131na pet \u015fi\u015fe koyup tuvalete gitmek i\u00e7in bile oyunu b\u0131rakmak istemediklerini g\u00f6r\u00fcyoruz.\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Tarhan, e\u011flence ama\u00e7l\u0131 ekran kullan\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin y\u00fczde 20\u2019sini a\u015fmamas\u0131 gerekti\u011fini vurgulayarak, bu s\u0131n\u0131r\u0131n ge\u00e7ilmesi halinde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k riskinin artabilece\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n
Siber zorbal\u0131\u011f\u0131n da gen\u00e7ler aras\u0131nda \u00f6nemli bir risk alan\u0131 oldu\u011funu belirten Prof. Dr. Tarhan, anonim ortamlar\u0131n sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabildi\u011fini s\u00f6yledi ve \u201cDijital ortamda siber zorbal\u0131k dedi\u011fimiz bir durum var. Buna dijital zorbal\u0131k da diyoruz. Ki\u015filer anonim \u015fekilde saklanarak sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar g\u00f6sterebiliyor. Bu da \u00f6zellikle ergenler i\u00e7in ciddi bir risk olu\u015fturuyor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Dijitalle\u015fmenin yaln\u0131zca risk de\u011fil ayn\u0131 zamanda \u00f6nemli f\u0131rsatlar da sundu\u011funu belirten Prof. Dr. Tarhan, do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda gen\u00e7lerin geli\u015fimine katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n
\u201cDijitalle\u015fme bir sel gibi geliyor. Bu sele lanet okumak yerine onu f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmemiz gerekiyor. U\u00e7urtmay\u0131 u\u00e7urtan r\u00fczgar de\u011fil, r\u00fczgara kar\u015f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z pozisyondur. E\u011fer do\u011fru pozisyon al\u0131rsak gelecek nesiller bize te\u015fekk\u00fcr eder.\u201d diye konu\u015fan Prof. Dr. Tarhan, dijital \u00e7a\u011fda en \u00f6nemli konunun etik de\u011ferler e\u011fitimi oldu\u011funu ve \u00f6zellikle erken \u00e7ocukluk d\u00f6nemine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n\n\n\n
\u201cAhlak do\u011fu\u015ftan gelmez, \u00f6\u011frenilen bir \u015feydir. Erdem ve de\u011fer e\u011fitimi en etkili \u015fekilde 4\u20136 ya\u015f aras\u0131nda verilir. Bu d\u00f6nem alt\u0131n de\u011ferindedir. Daha sonraki y\u0131llarda da \u00f6\u011frenilir ama daha zor olur\u201d ifadesinde bulunan Prof. Dr. Tarhan, \u201cOkullarda ya\u015fanan olaylar\u0131 cezaland\u0131rma yerine f\u0131rsat e\u011fitimine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek gerekir. \u00d6\u011frenciyi utand\u0131rmadan, incitmeden o olay \u00fczerinden bir \u00f6\u011frenme f\u0131rsat\u0131 olu\u015fturmak e\u011fitimcili\u011fin en \u00f6nemli becerilerinden biridir\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Tarhan, okullarda g\u00f6r\u00fclebilecek \u015fiddet vakalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda \u00f6nceden ortaya \u00e7\u0131kan baz\u0131 i\u015faretler bulundu\u011funu belirterek, bu belirtilerin erken fark edilmesinin kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n
\u015eiddetin yaln\u0131zca ba\u015fkalar\u0131na y\u00f6nelik de\u011fil, ki\u015finin kendisine y\u00f6neltti\u011fi davran\u0131\u015flar \u015feklinde de ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, \u00f6zellikle intihar vakalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda \u00f6nc\u00fc belirtilerin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulad\u0131 ve “\u0130ntihar da asl\u0131nda kendine y\u00f6nelik bir \u015fiddettir. Ba\u015fkas\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet gibi intihar vakalar\u0131n\u0131n da \u00f6nc\u00fclleri vard\u0131r. Bu belirtileri erken fark edebilmek \u00e7ok \u00f6nemli. Bu \u00f6nc\u00fclleri \u00e7o\u011fu zaman s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretmenleri, \u00f6\u011frencinin yak\u0131n arkada\u015flar\u0131 ya da s\u0131n\u0131f temsilcileri daha kolay yakalayabilir” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Bir \u00f6\u011frencinin davran\u0131\u015flar\u0131nda aniden ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fimlerin dikkatle izlenmesi gerekti\u011fini belirten Tarhan, \u00f6zellikle ergenlik d\u00f6neminde g\u00f6r\u00fclen ani duygu durum de\u011fi\u015fimlerinin risk i\u015fareti olabilece\u011fini s\u00f6yledi ve \u201cDaha \u00f6nce ne\u015feli ve sakin olan bir \u00f6\u011frenci birden durgunla\u015fm\u0131\u015fsa ya da tam tersi s\u00fcrekli durgun olan bir \u00f6\u011frenci birden a\u015f\u0131r\u0131 hareketli hale gelmi\u015fse burada bir ki\u015filik de\u011fi\u015fimi olabilir. Bu t\u00fcr durumlarda \u015f\u00fcphelenmek gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu de\u011fi\u015fimler bazen duygu durum bozukluklar\u0131n\u0131n habercisi olabilir\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u015fkas\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin de \u00e7o\u011fu zaman k\u00fc\u00e7\u00fck davran\u0131\u015flarla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Prof. Dr. Tarhan, “K\u00fc\u00e7\u00fck \u015fiddet davran\u0131\u015flar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u015fiddetin habercisi olabilir. E\u011fer bir ki\u015fi \u015fiddeti bir sorun \u00e7\u00f6zme y\u00f6ntemi haline getirmi\u015fse o ki\u015fi risk grubunda kabul edilmelidir. Okullarda risk grubu olu\u015fturulmal\u0131 ve bu \u00f6\u011frenciler birebir takip edilmelidir. Bu \u00f6\u011frencilerin i\u00e7ine att\u0131\u011f\u0131 duygular, biriktirdi\u011fi \u00f6fke ya da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlar anla\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r” diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Tarhan, akran zorbal\u0131\u011f\u0131n\u0131n da gen\u00e7ler aras\u0131nda \u00f6nemli bir sorun oldu\u011funa dikkat \u00e7ekerek, uluslararas\u0131 verilerle T\u00fcrkiye\u2019deki durumu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131 ve \u201cD\u00fcnyada akran zorbal\u0131\u011f\u0131 ortalama y\u00fczde 33 civar\u0131nda. OECD ortalamas\u0131 bu seviyede. T\u00fcrkiye\u2019de ise bu oran y\u00fczde 40\u2019lara kadar \u00e7\u0131k\u0131yor\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Ergenlik d\u00f6nemindeki baz\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n do\u011fal oldu\u011funu ancak sistematik zorbal\u0131\u011f\u0131n mutlaka ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirten Prof. Dr. Tarhan, okullarda sosyal ve duygusal becerilerin geli\u015ftirilmesinin \u00f6nemini vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Geli\u015fmi\u015f e\u011fitim sistemlerinde \u201cSosyal ve Duygusal \u00d6\u011frenme\u201d modelinin yayg\u0131n olarak uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Tarhan, \u201c\u015eiddeti azaltman\u0131n \u00f6nemli yollar\u0131ndan biri sosyal ve duygusal \u00f6\u011frenme modelidir. Bu model \u00f6\u011frencilerin empati kurmas\u0131n\u0131, duygular\u0131n\u0131 y\u00f6netmesini ve sorunlar\u0131n\u0131 \u015fiddet d\u0131\u015f\u0131 yollarla \u00e7\u00f6zmesini \u00f6\u011fretir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Okullarda ya\u015fanan disiplin sorunlar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca ceza ile \u00e7\u00f6z\u00fclmemesi gerekti\u011fini belirten Tarhan, \u201cDisiplin uygulamalar\u0131nda cezaland\u0131r\u0131c\u0131 adalet yerine onar\u0131c\u0131 adalet yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsenmelidir. \u00d6\u011frencinin yapt\u0131\u011f\u0131 hatay\u0131 telafi etmesine imk\u00e2n tan\u0131yan y\u00f6ntemler daha kal\u0131c\u0131 sonu\u00e7 verir. Baz\u0131 e\u011fitim sistemlerinde \u00f6\u011frenciler rastgele iyilik projelerine g\u00f6nderiliyor. Ya\u015fl\u0131 bak\u0131m evlerinde, \u00e7ocuk koruma kurumlar\u0131nda g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yorlar. B\u00f6ylece empati geli\u015ftiriyor ve hayat\u0131n farkl\u0131 y\u00f6nlerini deneyimleyerek \u00f6\u011freniyorlar.\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Okullarda ya\u015fanabilecek \u015fiddet veya intihar vakalar\u0131na kar\u015f\u0131 kriz y\u00f6netim planlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Tarhan, \u201cKrizi y\u00f6netmenin birinci \u015fart\u0131 krize haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmakt\u0131r. Krize haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmayan ki\u015fi krizin bir par\u00e7as\u0131 haline gelir. Stres alt\u0131nda so\u011fukkanl\u0131 kalmak \u00e7ok \u00f6nemli. Kriz an\u0131nda liderlik ortaya \u00e7\u0131kar. Panik yapan\u0131 sakinle\u015ftirmek, ortam\u0131 kontrol etmek ve do\u011fru m\u00fcdahale plan\u0131n\u0131 uygulamak gerekir\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n
Okullarda kriz m\u00fcdahale ve risk y\u00f6netimi planlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011fini belirten Prof. Dr. Tarhan, bu konunun yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi kadar ciddiye al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi ve \u201cYang\u0131n e\u011fitimi nas\u0131l ciddiye al\u0131n\u0131yorsa bu konu da ayn\u0131 \u015fekilde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu da bir sosyal yang\u0131nd\u0131r. Okullarda kriz \u00f6nleme ve kriz m\u00fcdahale planlar\u0131 mutlaka haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n