17.03.2026 19:28<\/p>\n\n\n\n
Uzmanlara g\u00f6re uykusuzluk ba\u015flang\u0131\u00e7ta stres kaynakl\u0131 olsa da zamanla kal\u0131c\u0131 hale gelebiliyor. Belirtilerin iki haftay\u0131 a\u015fmas\u0131 durumunda profesyonel yard\u0131m almak \u00f6nem ta\u015f\u0131yor<\/p>\n\n\n\n
Herkes zaman zaman k\u00f6t\u00fc bir gece uykusu ya\u015fayabilir. Ancak yatakta s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fcp durmak, ne zaman daha ciddi bir soruna \u00f6rne\u011fin uykusuzluk (insomnia) i\u015faret eder?<\/p>\n\n\n\n
Independent\u2019\u0131n haberine g\u00f6re, Jason Ellis, Northumbria University Psikoloji Profes\u00f6r\u00fc ve Northumbria Centre for Sleep Research Direkt\u00f6r\u00fc, uykusuzlu\u011fun ba\u015fl\u0131ca belirtilerini ve olas\u0131 nedenlerini de\u011ferlendirdi.<\/p>\n\n\n\n
Ellis, uykusuzlu\u011fun genel tan\u0131m\u0131n\u0131 \u201cuyumakta zorlanma, uykuyu s\u00fcrd\u00fcrememe ya da sabah \u00e7ok erken uyanma ve yeterli uyku f\u0131rsat\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen uykunun devam etmemesi\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Klinik tan\u0131m ise durumu daha net bir \u00e7er\u00e7eveye oturtuyor. Kronik uykusuzluk olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in bu belirtilerin en az \u00fc\u00e7 ay boyunca, haftada en az \u00fc\u00e7 gece ya\u015fanmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Ellis\u2019e g\u00f6re uykusuzluk ilk iki hafta i\u00e7inde genellikle bir stres fakt\u00f6r\u00fcne verilen tepki olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu stres; fiziksel ya da psikolojik bir hastal\u0131k olabilece\u011fi gibi i\u015f kayb\u0131 veya partner kayb\u0131 gibi ya\u015fam olaylar\u0131ndan da kaynaklanabiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Ancak uyku d\u00fczenini yeniden sa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131lan baz\u0131 davran\u0131\u015flar sorunu daha da derinle\u015ftirebiliyor. Erken yatmak, g\u00fcnd\u00fcz uyuklamak, ge\u00e7 kalkmak, ayakta kalabilmek i\u00e7in kahve t\u00fcketmek ya da uykuya dalmak i\u00e7in alkol kullanmak bu davran\u0131\u015flar aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Bu t\u00fcr al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n her biri uyku s\u00fcrecini bozabiliyor. B\u00f6ylece strese verilen do\u011fal bir tepki, kendi ba\u015f\u0131na devam eden bir uyku problemine d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Ellis, uykusuzluk ya\u015fayan ki\u015filerin genellikle yata\u011fa girdiklerinde uyuyamad\u0131klar\u0131n\u0131, zihinlerinin h\u0131zland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnme ile kayg\u0131 d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne girdiklerini belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n
NHS verilerine g\u00f6re di\u011fer belirtiler aras\u0131nda \u015funlar yer al\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n
Ellis ayr\u0131ca, zamanla yatak odas\u0131na kar\u015f\u0131 bir isteksizlik geli\u015febilece\u011fini ifade ediyor. Bu durum, bireyin yatak odas\u0131n\u0131 olumsuz bir alanla ili\u015fkilendirmesi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan \u201ca\u015f\u0131r\u0131 uyar\u0131lma\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
K\u00f6t\u00fc bir gece uykusunun ertesi g\u00fcn ruh hali ve performans \u00fczerinde olumsuz etkiler yaratt\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Uzun vadede ise uykusuzluk, \u00f6zellikle depresyon olmak \u00fczere kal\u0131c\u0131 ruh hali sorunlar\u0131yla ili\u015fkilendiriliyor.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca mevcut hastal\u0131klar\u0131n seyrini k\u00f6t\u00fcle\u015ftirebildi\u011fi de belirtiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Ellis\u2019e g\u00f6re kayg\u0131ya yatk\u0131n ve m\u00fckemmeliyet\u00e7i ki\u015filik \u00f6zelliklerine sahip bireylerde uykusuzluk riski daha y\u00fcksek.<\/p>\n\n\n\n
Daha \u00f6nce uykusuzluk ya\u015fam\u0131\u015f olmak da \u00f6nemli bir risk fakt\u00f6r\u00fc olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Uygun \u015fekilde tedavi edilmedi\u011finde tekrar etme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Ya\u015f ilerledik\u00e7e uyku sistemi daha k\u0131r\u0131lgan hale geliyor. Bu durum, ya\u015fl\u0131 bireylerde kronik hastal\u0131klar\u0131n ve ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131yla birlikte uykusuzluk riskini y\u00fckseltiyor.<\/p>\n\n\n\n
Menopoz da \u00f6nemli bir risk fakt\u00f6r\u00fc olarak g\u00f6steriliyor. Bu d\u00f6nemde ya\u015fanan hormonal de\u011fi\u015fimlerin uyku d\u00fczenini etkiledi\u011fi ve menopozdaki bireylerde uykusuzlu\u011fun daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ifade ediliyor.<\/p>\n\n\n\n
Ellis, uykusuzlu\u011fun yakla\u015f\u0131k iki hafta sonra patolojik bir duruma d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fini belirtiyor. Bu nedenle belirtiler iki haftadan uzun s\u00fcrerse bir doktora ba\u015fvurulmas\u0131 \u00f6neriliyor.<\/p>\n\n\n\n
Erken d\u00f6nemde yard\u0131m al\u0131nmas\u0131n\u0131n daha etkili oldu\u011fu vurgulan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Uykusuzluk tedavisinde ilk basamak y\u00f6ntem olarak \u201cCBT-I\u201d (uykusuzluk i\u00e7in bili\u015fsel davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 terapi) \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu y\u00f6ntem, alt\u0131 ila sekiz hafta s\u00fcren ve bireyin uykuya dair d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeye odaklanan bir terapi s\u00fcreci olarak tan\u0131mlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Tedavinin bili\u015fsel boyutunda, ki\u015finin uykuya dair kayg\u0131lar\u0131n\u0131 ve i\u015flevsiz d\u00fc\u015f\u00fcncelerini fark etmesi ve bunlar\u0131 y\u00f6netmesi hedefleniyor. \u201cYap\u0131c\u0131 endi\u015fe zaman\u0131\u201d gibi tekniklerle zihinsel yo\u011funluk kontrol alt\u0131na al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Davran\u0131\u015fsal boyutta ise uyku d\u00fczeninin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131, uyku ihtiyac\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve uyku \u00f6ncesi kayg\u0131lar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n