{"id":3186,"date":"2026-03-18T18:04:03","date_gmt":"2026-03-18T15:04:03","guid":{"rendered":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/?p=3186"},"modified":"2026-03-18T18:04:03","modified_gmt":"2026-03-18T15:04:03","slug":"kopegi-icin-kendi-mrna-asisini-yapti-bilim-mi-cilginlik-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/?p=3186","title":{"rendered":"K\u00f6pe\u011fi i\u00e7in kendi mRNA a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131: Bilim mi \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131k\u00a0m\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Avustralyal\u0131 teknoloji giri\u015fimcisi Paul Conyngham, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl mast h\u00fccre kanseri te\u015fhisi konulan 8 ya\u015f\u0131ndaki k\u00f6pe\u011fi Rosie\u2019yi kurtarmak i\u00e7in ChatGPT\u2019den yard\u0131m alarak ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f mRNA a\u015f\u0131s\u0131 tasarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti. Rosie\u2019nin t\u00fcm\u00f6rleri k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc, ya\u015fam kalitesi belirgin \u015fekilde artt\u0131 ve s\u00fcre\u00e7 insan kanser tedavileri i\u00e7in umut yaratt\u0131. Ancak bilim insanlar\u0131 hikayeyi netle\u015ftirdi. A\u015f\u0131n\u0131n as\u0131l mimarlar\u0131 \u00fcniversite laboratuvarlar\u0131 ve uzmanlar, ChatGPT sadece planlama, literat\u00fcr taramas\u0131 ve fikir \u00fcretmede yard\u0131mc\u0131 rol oynad\u0131. Final a\u015f\u0131 tasar\u0131m\u0131 ise Grok taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131, Gemini de a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir 2023 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da ChatGPT\u2019nin kanser mitleri konusunda Ulusal Kanser Enstit\u00fcs\u00fc ile y\u00fczde 96,9 do\u011fruluk oran\u0131nda uyumlu oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor. Yapay zekan\u0131n sa\u011fl\u0131k alan\u0131ndaki rol\u00fc hem b\u00fcy\u00fck umut hem de ciddi soru i\u015faretleri yaratmaya devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yapay zeka ve teknoloji hayat\u0131m\u0131z\u0131n her k\u00f6\u015fesine yerle\u015fti. E\u011fitimden sanata, \u00fcretimden bizim i\u015fimize, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecili\u011fe kadar pek \u00e7ok alanda devrim niteli\u011finde katk\u0131lar sa\u011flarken, baz\u0131 alanlarda ise etik, g\u00fcvenlik ve do\u011fruluk tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 alevlendiriyor. \u00d6zellikle sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fc, yapay zekan\u0131n en hassas ve riskli \u00e7izgilerinden biri. Bir yandan te\u015fhisleri h\u0131zland\u0131r\u0131p tedavileri ki\u015fiselle\u015ftirirken, di\u011fer yandan yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirmelerle ciddi zararlara yol a\u00e7abiliyor. Ge\u00e7mi\u015fte yapay zekaya dan\u0131\u015farak depresyonu a\u011f\u0131rla\u015fan gen\u00e7ler gibi \u00fcz\u00fcc\u00fc \u00f6rnekler ya\u015fan\u0131rken, olumlu geli\u015fmeler de eksik de\u011fil. \u0130\u015fte tam da bu ikilemin somut bir \u00f6rne\u011fi bu hafta kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir k\u00f6pe\u011fin hayat\u0131n\u0131 uzatan, ChatGPT ile ba\u015flayan ancak \u00fcniversite laboratuvarlar\u0131nda tamamlanan deneysel a\u015f\u0131 s\u00fcreci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">TEKNO G\u0130R\u0130\u015e\u0130MC\u0130 PES ETMED\u0130, YAPAY ZEKA \u0130LE YOLA \u00c7IKTI<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sydney\u2019de ya\u015fayan Paul Conyngham, 8 ya\u015f\u0131ndaki Staffy-Shar Pei melezi Rosie isimli k\u00f6pe\u011finin 2024\u2019te mast h\u00fccre kanserine yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi. Veterinerler kemoterapi ve ameliyat denemelerine ra\u011fmen k\u00f6pe\u011fe yaln\u0131zca birka\u00e7 ay \u00f6m\u00fcr bi\u00e7ti. Binlerce dolar harcayan Conyngham pes etmedi. 17 y\u0131ll\u0131k makine \u00f6\u011frenimi ve veri analizi tecr\u00fcbesini devreye soktu. ChatGPT\u2019ye \u201cRosie\u2019nin kanseri i\u00e7in olas\u0131 tedaviler neler?\u201d diye sordu. Yapay zeka imm\u00fcnoterapiyi \u00f6nerdi ve UNSW Ramaciotti Genomik Merkezi\u2019ne y\u00f6nlendirdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/checkinhaber.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-677.png?w=676\" alt=\"\" class=\"wp-image-5809\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Conyngham 3 bin dolar \u00f6deyerek Rosie\u2019nin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve t\u00fcm\u00f6rl\u00fc dokular\u0131n\u0131n DNA\u2019s\u0131n\u0131 sekanslatt\u0131. 320 GB ham veri elde etti. Bu veriyi i\u015fleyerek mutasyonlu proteinleri belirledi, Google\u2019\u0131n AlphaFold arac\u0131yla modeller olu\u015fturdu, literat\u00fcrdeki ila\u00e7 hedeflerini tarad\u0131 ve mRNA a\u015f\u0131s\u0131 i\u00e7in bir tasar\u0131m haz\u0131rlad\u0131. UNSW RNA Enstit\u00fcs\u00fc Direkt\u00f6r\u00fc Prof. Pall Thordarson, bu veriyi kullanarak d\u00fcnyan\u0131n ilk ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f k\u00f6pek mRNA kanser a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 sentezledi. Queensland \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Rachel Allavena\u2019n\u0131n mevcut etik onay\u0131 sayesinde a\u015f\u0131 Gatton\u2019daki laboratuvara ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rosie Aral\u0131k 2025\u2019te ilk dozu, \u015eubat 2026\u2019da g\u00fc\u00e7lendirici dozu ald\u0131. Tenis topu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki t\u00fcm\u00f6r yar\u0131ya indi, di\u011fer t\u00fcm\u00f6rler k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc ya da kayboldu. T\u00fcyleri parlad\u0131, enerjisi geri geldi. Conyngham \u201cBu bir kesin tedavi de\u011fil ama Rosie\u2019ye \u00e7ok daha uzun ve kaliteli bir ya\u015fam kazand\u0131rd\u0131\u201d ifadelerini kullan\u0131rken. S\u00fcre\u00e7te kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan insanlar\u0131n eforunu da g\u00f6rmezden gelmemek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bilin\u00e7siz ve bilgisizce tek bir soruyla yapay zekadan tedavi konusunda cevap almaya \u00e7al\u0131\u015fmak yerine, var olan tecr\u00fcbesi ve birikimiyle do\u011fru sorularla AI\u2019yi y\u00f6nlendirenler do\u011fru sonucu al\u0131yor yorumu \u00e7ok da yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u201cTEKNOLOJ\u0130 S\u00dcREC\u0130 DEMOKRAT\u0130KLE\u015eT\u0130R\u0130YOR\u201d<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hikaye OpenAI kurucu orta\u011f\u0131 Greg Brockman\u2019\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131yla viral oldu ve \u201cChatGPT k\u00f6pe\u011fi kurtard\u0131\u201d man\u015fetleri at\u0131ld\u0131. Ancak UNSW\u2019den Do\u00e7. Dr. Martin Smith ve Prof. Pall Thordarson a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">UNSW\u2019deki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bunun bir k\u00f6pek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f ilk ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f kanser a\u015f\u0131s\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. The Australian\u2019a konu\u015fan UNSW RNA Enstit\u00fcs\u00fc Direkt\u00f6r\u00fc P\u00e1ll Thordarson, bu ba\u015far\u0131n\u0131n gelece\u011fin habercisi oldu\u011funu vurgulad\u0131. \u201cBu, bir k\u00f6pek i\u00e7in ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f kanser a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n ilk kez tasarland\u0131\u011f\u0131 an\u2026 nihayetinde bunu insanlara yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in kullanaca\u011f\u0131z\u201d ifadelerini de kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayr\u0131ca, Conyngham\u2019\u0131n biyoloji e\u011fitimi olmadan bir mRNA tarifi \u00fcretebilme yetene\u011finin teknolojinin \u201ct\u00fcm s\u00fcreci demokratikle\u015ftirdi\u011fini\u201d g\u00f6sterdi\u011fini ekledi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Smith\u2019in a\u00e7\u0131klamas\u0131 ise \u015fu \u015fekilde oldu: \u201cBiz s\u0131k s\u0131k tuhaf talepler al\u0131r\u0131z. Bu kez bir birey k\u00f6pe\u011finin t\u00fcm\u00f6r DNA\u2019s\u0131n\u0131 sekanslatmak istedi. Bu \u015fu soruyu g\u00fcndeme getiriyor: E\u011fer bunu bir k\u00f6pek i\u00e7in yapabiliyorsak, neden kanserli t\u00fcm insanlara uygulam\u0131yoruz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">ALPHAFOLD\u2019UN SINIRLARI<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A\u015f\u0131 \u00fcretimi nispeten h\u0131zl\u0131 ilerlerken etik onay s\u00fcreci \u00e7ok daha zorlu oldu. Conyngham 100 sayfal\u0131k belge haz\u0131rlamak i\u00e7in \u00fc\u00e7 ay boyunca her gece iki saat \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Allavena\u2019n\u0131n \u00f6nceden onayl\u0131 projesi sayesinde s\u00fcre\u00e7 h\u0131zland\u0131. Thordarson, yabanc\u0131 ila\u00e7 firmalar\u0131n\u0131n reddetmesi \u00fczerine kendi yollar\u0131n\u0131 bulduklar\u0131n\u0131 belirtti. AlphaFold kullan\u0131ld\u0131 ancak UNSW\u2019den Dr. Kate Michie, modelin g\u00fcven skorunun yaln\u0131zca %54,55 oldu\u011funu ve mutlaka laboratuvar do\u011frulamas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">CHATGPT KANSER B\u0130LG\u0130S\u0130NDE G\u00dcVEN\u0130L\u0130R M\u0130, 2023 \u00c7ALI\u015eMASI NE D\u0130YOR?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2023\u2019te yay\u0131mlanan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ara\u015ft\u0131rma (Journal of the National Cancer Institute: Cancer Spectrum), ChatGPT\u2019nin Ulusal Kanser Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn (NCI) \u201cYayg\u0131n Kanser Mitleri ve Yanl\u0131\u015f Anlamalar\u201d sayfas\u0131ndaki 13 soruya verdi\u011fi yan\u0131tlar\u0131 inceledi. Be\u015f uzman k\u00f6r de\u011ferlendirme yapt\u0131:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>NCI cevaplar\u0131: %100 do\u011fru<\/li>\n\n\n\n<li>ChatGPT cevaplar\u0131: %96,9 do\u011fru<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ki soruda tek bir uzman\u0131n \u201cyanl\u0131\u015f\u201d notu d\u00fc\u015fmesine ra\u011fmen genel uyum \u00e7ok y\u00fcksekti. Ara\u015ft\u0131rma, ChatGPT\u2019nin yanl\u0131\u015f bilgi ya da zararl\u0131 \u00f6neri i\u00e7ermedi\u011fini, ancak baz\u0131 yan\u0131tlar\u0131nda belirsizlik ifadeleri kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 not d\u00fc\u015ft\u00fc. Tekrarlanan sorgulamalarda anlam kaymas\u0131 g\u00f6zlenmedi. Bu sonu\u00e7, yapay zekan\u0131n kanser bilgilendirmesi konusunda g\u00fcvenilir olabilece\u011fini g\u00f6steriyor; ancak t\u0131bbi kararlar i\u00e7in her zaman uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u015fart.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130NSAN KANSER\u0130 \u0130\u00c7\u0130N B\u0130R UMUT I\u015eI\u011eI MI, YOKSA ABARTI MI?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do\u00e7. Dr. Martin Smith: \u201cK\u00f6pek i\u00e7in yapabildiysek neden t\u00fcm insan kanser hastalar\u0131na uygulam\u0131yoruz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201dProf. Pall Thordarson: \u201cKi\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f t\u0131p tam da bu \u00e7a\u011fda anlam kazan\u0131yor. Rosie bize bunu g\u00f6sterdi.\u201d Conyngham ikinci bir a\u015f\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, yan\u0131t vermeyen t\u00fcm\u00f6r\u00fc yeniden sekanslatmay\u0131 planl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ise \u201cYapay zeka abart\u0131l\u0131yor, as\u0131l i\u015f insan uzmanlarda\u201d diyor ve IBM Watson gibi ge\u00e7mi\u015fteki ba\u015far\u0131s\u0131z AI sa\u011fl\u0131k projelerini hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rosie\u2019nin hikayesi, yapay zekan\u0131n sa\u011fl\u0131kta d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6sterirken ayn\u0131 zamanda s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da net bir \u015fekilde ortaya koyuyor. Hem umut verici hem de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir vaka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada en \u00e7ok dikkat \u00e7ekilenlerden bir tanesi de bir\u00e7ok farkl\u0131 alanda da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi yapay zekadan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgilerin net bir do\u011frulamaya ihtiya\u00e7 duymas\u0131 oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapay zeka en nihayetinde bir makine \u00f6\u011frenmesi. Kendisine verilen (\u00f6\u011fretilen) webden ald\u0131\u011f\u0131, kullan\u0131c\u0131lardan ald\u0131\u011f\u0131 bilgileri milyonlarca algoritmayla sentezleyerek en do\u011fru \u015fekilde vermeye gayret etse de, halen en b\u00fcy\u00fck problem karma\u015f\u0131k yap\u0131larda ve bilin\u00e7siz sorulardaki hal\u00fcsinatif cevaplar\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ChatGPT gibi b\u00fcy\u00fck dil modelleriyle \u00e7al\u0131\u015fan chatbotlar, her zaman cevap vermeye programland\u0131klar\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ek bir zeka olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p yaln\u0131zca onaylayan ve bu do\u011frultuda sa\u00e7malayan makinelere de d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor. Bu sebeple ne kadar \u00e7ok do\u011fru bilgiyle beslenir, analizlerle cevaplar al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r ve do\u011fru sorularla y\u00f6nlendirilirse o kadar do\u011fru sonu\u00e7lar ve cevaplar al\u0131nabiliyor\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">18.03.2026 18:03<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karde\u015f Haber:<a href=\"https:\/\/checkinhaber.com\/2026\/03\/18\/kopegi-icin-kendi-mrna-asisini-yapti-bilim-mi-cilginlik-mi\/\">https:\/\/checkinhaber.com\/2026\/03\/18\/kopegi-icin-kendi-mrna-asisini-yapti-bilim-mi-cilginlik-mi\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avustralyal\u0131 teknoloji giri\u015fimcisi Paul Conyngham, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl mast h\u00fccre kanseri te\u015fhisi konulan 8 ya\u015f\u0131ndaki k\u00f6pe\u011fi Rosie\u2019yi kurtarmak i\u00e7in ChatGPT\u2019den yard\u0131m alarak ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f mRNA a\u015f\u0131s\u0131 tasarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti. Rosie\u2019nin t\u00fcm\u00f6rleri k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc, ya\u015fam kalitesi belirgin \u015fekilde artt\u0131 ve s\u00fcre\u00e7 insan kanser tedavileri i\u00e7in umut yaratt\u0131. Ancak bilim insanlar\u0131 hikayeyi netle\u015ftirdi. A\u015f\u0131n\u0131n as\u0131l mimarlar\u0131 \u00fcniversite laboratuvarlar\u0131 ve uzmanlar, ChatGPT&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3187,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[446,80],"class_list":["post-3186","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-asi","tag-kopek"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-676.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3186"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3188,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3186\/revisions\/3188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}