{"id":5561,"date":"2026-04-08T16:08:33","date_gmt":"2026-04-08T13:08:33","guid":{"rendered":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/?p=5561"},"modified":"2026-04-08T16:08:33","modified_gmt":"2026-04-08T13:08:33","slug":"iklim-krizi-buyuyor-alaskadaki-donmus-topraklar-alarm-veriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/?p=5561","title":{"rendered":"\u0130klim krizi b\u00fcy\u00fcyor: Alaska\u2019daki donmu\u015f topraklar alarm veriyor"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size wp-block-paragraph\"><strong>Alaska\u2019da on binlerce y\u0131ld\u0131r donmu\u015f halde bulunan topraklar \u00e7\u00f6z\u00fclerek, b\u00fcy\u00fck miktarda \u201ckadim karbonu\u201d atmosfere salmaya ba\u015flad\u0131. Son ara\u015ft\u0131rmalar, b\u00f6lgedeki nehir sistemlerinin kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde de\u011fi\u015fti\u011fini ve erime d\u00f6neminin art\u0131k sonbahar\u0131n ilerleyen zamanlar\u0131na kadar uzad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00fcresel iklim krizinin en hassas noktalar\u0131ndan biri olan Alaska\u2019da &#8220;kal\u0131c\u0131 ve geri d\u00f6n\u00fclemez&#8221; bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ba\u015flad\u0131.&nbsp;<strong>Massachusetts Amherst \u00dcniversitesi&nbsp;<\/strong>ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, Arktik b\u00f6lgesindeki permafrost (donmu\u015f toprak) tabakas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclerek gezegenin ekosistemini sarsacak bir s\u00fcrece girdi\u011fini belgeledi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Bilim insanlar\u0131, Alaska\u2019n\u0131n Kuzey Yamac\u0131 b\u00f6lgesindeki nehir ve akarsular\u0131n, on binlerce y\u0131ld\u0131r hapsolmu\u015f organik karbonu okyanuslara ta\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu durumun k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 daha da \u015fiddetlendirece\u011fini vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:30px\">44 y\u0131ll\u0131k veriler ger\u00e7e\u011fi ortaya koyuyor<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015ft\u0131rma ekibi, kuzey Alaska\u2019daki do\u011frudan g\u00f6zlemlerin yetersizli\u011fi sorununu a\u015fmak i\u00e7in 44 y\u0131ll\u0131k verileri kapsayan devasa bir dijital modelleme sistemi kulland\u0131. &#8220;Permafrost Su Dengesi Modeli&#8221; ad\u0131 verilen teknoloji sayesinde, 1980\u2019den 2023\u2019e kadar olan s\u00fcre\u00e7te kar birikimi, yeralt\u0131 suyu ak\u0131\u015f\u0131 ve donmu\u015f toprak tabakas\u0131ndaki de\u011fi\u015fimler kilometre \u00f6l\u00e7e\u011finde analiz edildi. S\u00fcper bilgisayarlar kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu analizler, b\u00f6lgedeki su d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn ve kimyasal yap\u0131s\u0131n\u0131n son k\u0131rk y\u0131lda nas\u0131l radikal bir de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 say\u0131sal verilerle kan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/image-87-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5562\" srcset=\"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/image-87-1024x683.png 1024w, https:\/\/dbsnewsmedia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/image-87-300x200.png 300w, https:\/\/dbsnewsmedia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/image-87-768x512.png 768w, https:\/\/dbsnewsmedia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/image-87-600x400.png 600w, https:\/\/dbsnewsmedia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/image-87.png 1125w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:30px\">Binlerce y\u0131ll\u0131k karbon denize ta\u015f\u0131n\u0131yor<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Permafrost tabakas\u0131, binlerce y\u0131l boyunca bitki ve hayvan kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan gelen organik karbonu b\u00fcnyesinde muhafaza ediyordu. Ancak s\u0131cakl\u0131klar\u0131n artmas\u0131yla birlikte, bu &#8220;aktif tabaka&#8221; derinle\u015ferek \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f organik karbonu (DOC) nehirler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Arktik Okyanusu\u2019na bo\u015faltmaya ba\u015flad\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00f6zellikle Alaska\u2019n\u0131n kuzeybat\u0131s\u0131ndaki d\u00fczl\u00fck alanlardan gelen karbon ihracat\u0131nda keskin bir art\u0131\u015f saptad\u0131. Her y\u0131l nehirlere kar\u0131\u015fan 275 milyon ton karbonun karbondioksite d\u00f6n\u00fc\u015ferek atmosfere sal\u0131nmas\u0131, iklim krizini geri d\u00f6n\u00fclemez bir noktaya s\u00fcr\u00fckleme riski ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:30px\">\u0130klim alarm veriyor: Erime s\u00fcresi giderek uzuyor<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n en \u00e7arp\u0131c\u0131 bulgular\u0131ndan biri, erime mevsiminin s\u00fcresindeki ola\u011fan\u00fcst\u00fc uzama oldu. Ge\u00e7mi\u015fte yaz sonunda sona eren \u00e7\u00f6z\u00fclme s\u00fcreci, art\u0131k Eyl\u00fcl ve hatta Ekim aylar\u0131na kadar sark\u0131yor. Mevsimsel d\u00f6ng\u00fcdeki bu kayma, suyun ve karbonun arazi \u00fczerindeki hareket bi\u00e7imini temelden de\u011fi\u015ftirirken; Beaufort Denizi\u2019ndeki tuzluluk oran\u0131n\u0131, kimyasal dengeyi ve besin zinciri ili\u015fkilerini de tehdit ediyor. Uzmanlar, karadan okyanusa uzanan bu ba\u011flant\u0131lar\u0131n tam olarak anla\u015f\u0131lamamas\u0131n\u0131n, k\u00fcresel \u0131s\u0131nmayla m\u00fccadelede en b\u00fcy\u00fck eksikliklerden biri oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">08.04.2026 16:08<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kaynak:<a href=\"https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/yasam\/alaska-da-zaman-ayarli-karbon-bombasi-donmus-topraklar-cozuluyor-iklim-krizi-derinlesiyor-2493426\">https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/yasam\/alaska-da-zaman-ayarli-karbon-bombasi-donmus-topraklar-cozuluyor-iklim-krizi-derinlesiyor-2493426<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u00f6rseller:<a href=\"https:\/\/www.pexels.com\/tr-tr\/fotograf\/soguk-alginligi-soguk-buzul-buz-dagi-17507289\">https:\/\/www.pexels.com\/tr-tr\/fotograf\/soguk-alginligi-soguk-buzul-buz-dagi-17507289<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.pexels.com\/tr-tr\/fotograf\/endicott-kolu-ndaki-dawes-buzulu-nun-yakin-cekimi-34063197\">https:\/\/www.pexels.com\/tr-tr\/fotograf\/endicott-kolu-ndaki-dawes-buzulu-nun-yakin-cekimi-34063197<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alaska\u2019da on binlerce y\u0131ld\u0131r donmu\u015f halde bulunan topraklar \u00e7\u00f6z\u00fclerek, b\u00fcy\u00fck miktarda \u201ckadim karbonu\u201d atmosfere salmaya ba\u015flad\u0131. Son ara\u015ft\u0131rmalar, b\u00f6lgedeki nehir sistemlerinin kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde de\u011fi\u015fti\u011fini ve erime d\u00f6neminin art\u0131k sonbahar\u0131n ilerleyen zamanlar\u0131na kadar uzad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. K\u00fcresel iklim krizinin en hassas noktalar\u0131ndan biri olan Alaska\u2019da &#8220;kal\u0131c\u0131 ve geri d\u00f6n\u00fclemez&#8221; bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ba\u015flad\u0131.&nbsp;Massachusetts Amherst \u00dcniversitesi&nbsp;ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen kapsaml\u0131&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5566,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[1817,1818],"class_list":["post-5561","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-alaska","tag-buzullar"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/pexels-simon-hurry-50614850-17507289-scaled.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5561"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5567,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5561\/revisions\/5567"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dbsnewsmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}