30.04.2026 23.48<\/p>\n\n\n\n
\u015eiddetli ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131yla acil servise gelen bir hastay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Doktor kritik bir soruyla y\u00fcz y\u00fczedir: Bu a\u011fr\u0131n\u0131n arkas\u0131nda beyin kanamas\u0131 ya da damar t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi ya\u015fam\u0131 tehdit eden bir neden mi var, yoksa tehlikesiz bir durum mu? Bu soruyu yan\u0131tlaman\u0131n alt\u0131n standard\u0131 beyin tomografisidir; ancak tomografi hem maliyetlidir hem de hastay\u0131 iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyona maruz b\u0131rak\u0131r. \u00dcstelik acil servislerde her g\u00fcn onlarca hasta bu de\u011ferlendirmeden ge\u00e7mektedir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nde gelen acil t\u0131p ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan Dr. Eken, tam da bu soruyu yan\u0131tlamak \u00fczere T\u00fcrkiye genelindeki alt\u0131 farkl\u0131 \u015fehirdeki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc basamak acil serviste kapsaml\u0131 bir \u00e7ok merkezli \u00e7al\u0131\u015fma tasarlad\u0131 ve y\u00fcr\u00fctt\u00fc. 1.522 hastay\u0131 kapsayan bu prospektif ara\u015ft\u0131rma, rutin kan testlerinde halihaz\u0131rda kullan\u0131lan D-dimer adl\u0131 biyobelirtecin, n\u00f6rolojik defisit bulunmayan travmatik olmayan ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 hastalar\u0131nda intrakraniyal patolojiyi d\u0131\u015flamadaki tan\u0131sal de\u011ferini sistematik bi\u00e7imde de\u011ferlendirmektedir.<\/p>\n\n\n\n
80\u2019den fazla uluslararas\u0131 hakemli makalenin yazar\u0131 olan Eken, T\u00fcrkiye Acil T\u0131p Dergisi\u2019nin ba\u015f edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015f; The New England Journal of Medicine ve di\u011fer sayg\u0131n dergiler i\u00e7in davetli hakemlik yapm\u0131\u015f; t\u0131p istatisti\u011fi \u00fczerine bir kitap kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa Acil T\u0131p Derne\u011fi\u2019nde (EUSEM) T\u00fcrkiye ulusal temsilcisi olarak g\u00f6rev yapan Eken, acil hekimleri i\u00e7in geli\u015ftirdi\u011fi Counsel EM mobil uygulamas\u0131yla kan\u0131ta dayal\u0131 klinik karar deste\u011fini dijital platforma ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca acil t\u0131p alan\u0131nda ulusal bilimsel ara\u015ft\u0131rma \u00f6d\u00fclleri alm\u0131\u015f ve y\u0131llard\u0131r acil t\u0131p e\u011fitimi vermektedir.<\/p>\n\n\n\n
D-dimer, v\u00fccutta p\u0131ht\u0131 olu\u015fumu ve \u00e7\u00f6z\u00fcnmesi s\u0131ras\u0131nda kanda y\u00fckselen bir belirte\u00e7tir; beyin kanamas\u0131 ve damar t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi intrakraniyal patolojilerde d\u00fczeyi anlaml\u0131 bi\u00e7imde artar. Dr. Eken\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, bu testin normal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalmas\u0131 durumunda ciddi bir intrakraniyal patoloji olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirgin bi\u00e7imde d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6zellikle dikkat \u00e7ekici bir bulgu, serebral ven trombozu vakalar\u0131nda D-dimer testinin hi\u00e7 yan\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Dr. Eken bulgular\u0131 de\u011ferlendirirken \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015ft\u0131: \u201cD-dimer testi tek ba\u015f\u0131na tomografinin yerini alamaz; ancak klinisyenlere karar alma s\u00fcrecinde de\u011ferli bir ek ara\u00e7 sunmaktad\u0131r. Bu alandaki kan\u0131tlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in daha geni\u015f kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n bulgular\u0131 yaln\u0131zca klinik prati\u011fi ilgilendirmemektedir; ayn\u0131 zamanda \u00f6nemli bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorununa da yan\u0131t \u00fcretmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmada aktar\u0131lan verilere g\u00f6re, ABD\u2019de 2023 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen tomografi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemelerinin gelecekte yakla\u015f\u0131k 103.000 ki\u015fide kansere yol a\u00e7mas\u0131 beklenmektedir. Gereksiz radyasyon maruziyetinin azalt\u0131lmas\u0131, hem bireysel hasta g\u00fcvenli\u011fi hem de toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan uzun vadeli bir \u00f6ncelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu D-dimer \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, Do\u00e7. Dr. Eken\u2019in acil t\u0131p alan\u0131ndaki geni\u015f kapsaml\u0131 akademik ve kurumsal miras\u0131n\u0131n en g\u00fcncel halkas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Akdeniz \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019nde Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Ba\u015fhekim Yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Eken, kurumsal liderli\u011fi klinik ara\u015ft\u0131rmayla bir arada y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. D\u00fcnyan\u0131n en prestijli t\u0131p dergisi The New England Journal of Medicine\u2019e davetli hakem olarak katk\u0131 sa\u011flamas\u0131, uluslararas\u0131 bilim \u00e7evrelerinin onun uzmanl\u0131\u011f\u0131na duydu\u011fu g\u00fcvenin somut bir g\u00f6stergesidir. Eken\u2019in en \u00f6zg\u00fcn katk\u0131lar\u0131ndan biri dijital sa\u011fl\u0131k inovasyonudur. Geli\u015ftirdi\u011fi Counsel EM uygulamas\u0131, 560\u2019tan fazla kan\u0131ta dayal\u0131 klinik konuyu, etkile\u015fimli karar algoritmalar\u0131n\u0131 ve uluslararas\u0131 protokolleri hasta ba\u015f\u0131nda anl\u0131k olarak sunan kapsaml\u0131 bir klinik karar destek platformudur. Apple App Store ve Google Play Store \u00fczerinden eri\u015filebilen bu uygulama, acil t\u0131p prati\u011finde uzun s\u00fcredir hissedilen standardize edilmi\u015f ger\u00e7ek zamanl\u0131 karar deste\u011fi eksikli\u011fini gidermektedir. Visual Blood Gas ve VisualBG Calc uygulamalar\u0131 da kan gaz\u0131 yorumlamas\u0131nda ve elektrolit-s\u0131v\u0131 hesaplamalar\u0131nda klinisyenlere rehberlik eden ara\u00e7lar olarak aktif kullan\u0131mdad\u0131r. Eken, bu uygulamalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kendi ara\u015ft\u0131rma birikimini do\u011frudan klinik prati\u011fe ta\u015f\u0131m\u0131\u015f; akademik bilgiyi g\u00fcnl\u00fck hasta bak\u0131m\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren ender ara\u015ft\u0131rmac\u0131-inovat\u00f6r profilini ortaya koymu\u015ftur. Klinik ara\u015ft\u0131rmadan kurumsal liderli\u011fe, uluslararas\u0131 hakemlikten dijital inovasyona uzanan bu \u00e7ok boyutlu iz, Do\u00e7. Dr. Cenker Eken\u2019i acil t\u0131p alan\u0131n\u0131n en \u00fcretken ve etkili isimlerinden biri olarak konumland\u0131rmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Karde\u015f haber kaynak:https:\/\/haberatlas.tr\/2026\/04\/30\/acil-tibbin-dijital-oncusu-doc-dr-cenker-ekenden-yeni-bulus-tek-kan-testi-beyin-kanamasini-dislayabilir\/<\/a><\/p>\n\n\n\n