04.05.2026 20:23<\/p>\n\n\n\n
Son y\u0131llarda \u00e7ocuklar ve ergenler aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen \u00f6fke patlamalar\u0131, akran zorbal\u0131\u011f\u0131, i\u00e7e kapanma, riskli davran\u0131\u015flar ve \u015fiddet e\u011filimleri giderek art\u0131yor. Uzman Psikolog Sena Sivri, “Dijital d\u00fcnyan\u0131n kontrols\u00fcz etkisi, sosyal medyada \u015fiddetin normalle\u015fmesi, aile i\u00e7i ileti\u015fimin zay\u0131flamas\u0131, yo\u011fun akademik bask\u0131, yaln\u0131zl\u0131k hissi ve duygular\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 ifade edememe, bu tabloyu besleyen \u00f6nemli fakt\u00f6rler aras\u0131nda yer al\u0131yor” dedi<\/p>\n\n\n\n
Pek \u00e7ok ebeveynin endi\u015fesini, \u201c\u00e7ocu\u011fumu d\u0131\u015far\u0131 tek ba\u015f\u0131na g\u00f6ndermeye korkuyorum\u201d, \u201ck\u00f6t\u00fc arkada\u015f \u00e7evresine denk gelir mi?\u201d, \u201cinternette kimlerle konu\u015fuyor bilmiyorum\u201d, \u201cbir g\u00fcn okuldan k\u00f6t\u00fc bir haber gelir mi?\u201d gibi s\u00f6zlerle s\u0131k\u00e7a dile getirdi\u011fini vurgulayan Sivri, \u00e7ocu\u011funu koruma g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle baz\u0131 anne-babalar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 kontrolc\u00fc davran\u0131rken, baz\u0131lar\u0131n\u0131n da neyi nas\u0131l y\u00f6netece\u011fini bilemedi\u011fi i\u00e7in \u00e7aresizlik hissetti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ocuklar\u0131n, \u00e7o\u011fu zaman ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 anlatmay\u0131p, davran\u0131\u015flar\u0131yla belli ettiklerini ancak baz\u0131 ebeveynlerin yo\u011fun ya\u015fam temposu i\u00e7inde bu sinyalleri \u201cergenliktir ge\u00e7er\u201d, \u201cdikkat \u00e7ekmek istiyor\u201d ya da \u201cher \u00e7ocukta olur\u201d diye yorumlayarak g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rabildi\u011fini vurgulayan Sena Sivri, oysa erken fark edilen bir\u00e7ok sorunun, do\u011fru yakla\u015f\u0131mla b\u00fcy\u00fcmeden \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fine dikkat \u00e7ekiyor. \u00c7ocu\u011fun davran\u0131\u015f\u0131ndaki ani de\u011fi\u015fimlerin \u00e7o\u011fu zaman bir mesaj ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle yarg\u0131lamadan g\u00f6zlemlemek, sakin kalmak ve zaman\u0131nda destek almak gerekti\u011fini vurgulayan Uzman Psikolog Sena Sivri, \u00e7ocuklarda mutlaka dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken 6 belirtiyi anlatt\u0131, \u00f6nemli uyar\u0131lar ve \u00f6nerilerde bulundu.<\/p>\n\n\n\n
1. Ani \u00f6fke patlamalar\u0131 “huysuzluk” olarak g\u00f6r\u00fclmemeli<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7ocuk daha \u00f6nce g\u00f6stermedi\u011fi \u015fekilde ba\u011f\u0131r\u0131yor, e\u015fyalar\u0131 f\u0131rlat\u0131yor, karde\u015fine ya da arkada\u015flar\u0131na zarar veriyorsa bu durum yaln\u0131zca \u201chuysuzluk\u201d olarak de\u011ferlendirilmemelidir. Bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f stres, okul bask\u0131s\u0131, zorbal\u0131k g\u00f6rme ya da duygular\u0131n\u0131 y\u00f6netememe bu davran\u0131\u015flar\u0131n alt\u0131nda yatabilir. \u00d6zellikle s\u0131kla\u015fan \u00f6fke n\u00f6betleri profesyonel de\u011ferlendirme gerektirebilir.<\/p>\n\n\n\n 2.\u00c7ocukta sessizle\u015fme i\u00e7ine kapanma<\/strong><\/p>\n\n\n\n Eskiden konu\u015fkan ve sosyal olan bir \u00e7ocu\u011fun zamanla odas\u0131na kapanmas\u0131, aileyle vakit ge\u00e7irmekten ka\u00e7\u0131nmas\u0131 ve arkada\u015flar\u0131ndan uzakla\u015fmas\u0131 \u00f6nemli bir uyar\u0131 i\u015fareti olabilir. \u00c7ocuklar mutsuzluklar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu zaman s\u00f6zle de\u011fil, sessizlikle ifade eder. Bu de\u011fi\u015fim; depresif belirtiler, \u00f6zg\u00fcven kayb\u0131 ya da okul ortam\u0131nda ya\u015fanan sorunlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n 3.Uyku d\u00fczeninin ve i\u015ftah\u0131n bozulmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Gece korkular\u0131, s\u0131k uyanma, kabuslar, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k ya da a\u015f\u0131r\u0131 yeme gibi de\u011fi\u015fimler, \u00e7ocu\u011fun duygusal olarak zorland\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edebilir. Zihinsel y\u00fck artt\u0131\u011f\u0131nda beden de tepki verir. Bu t\u00fcr belirtiler s\u00fcreklilik g\u00f6steriyorsa, ailelerin durumu dikkatle g\u00f6zlemlemesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n 4.Ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6\u011frencinin notlar\u0131n\u0131n ani d\u00fc\u015fmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6\u011frencinin k\u0131sa s\u00fcrede dersten kopmas\u0131, unutkanl\u0131k ya\u015famas\u0131, okula gitmek istememesi ya da \u00f6\u011fretmen \u015fikayetlerinin artmas\u0131 yaln\u0131zca \u201cisteksizlik\u201d olmayabilir. Kayg\u0131, zorbal\u0131k, \u00f6zg\u00fcven sorunlar\u0131 ya da duygusal stres akademik performans\u0131 do\u011frudan etkiler.<\/p>\n\n\n\n 5.Telefonu gizlemesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Telefonunu a\u015f\u0131r\u0131 saklama, s\u00fcrekli hesap de\u011fi\u015ftirme, kimlerle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc gizleme, gece ge\u00e7 saatlere kadar \u00e7evrim i\u00e7i kalma gibi davran\u0131\u015flar dikkatle izlenmelidir. \u00d6zellikle ergenlerde dijital ortamda k\u00f6t\u00fc niyetli ki\u015filerle temas, zorbal\u0131k ya da manip\u00fclasyon riski bulunabilir. Yasaklamak yerine g\u00fcven temelli ileti\u015fim kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 6.Kendine zarar d\u00fc\u015f\u00fcncesini ele veren i\u015faretler<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201cBen olmasam daha iyi\u201d, \u201cKimse beni anlam\u0131yor\u201d, \u201cYa\u015famak istemiyorum\u201d gibi c\u00fcmleler asla k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemelidir. Baz\u0131 \u00e7ocuklar yard\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 bu \u015fekilde dile getirir. B\u00f6yle durumlarda vakit kaybetmeden bir \u00e7ocuk ve ergen ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 uzman\u0131ndan destek al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Uzman Psikolog Sena Sivri \u201c\u00c7ocuklarla sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ileti\u015fim kurman\u0131n temelinde, onlara ger\u00e7ekten \u201cg\u00f6r\u00fcld\u00fcklerini ve anla\u015f\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131\u201d hissettirmek yatar. G\u00fcn i\u00e7inde k\u0131sa da olsa birlikte ge\u00e7irilen kaliteli zaman, \u00e7ocu\u011fun duygusal g\u00fcvenini g\u00fc\u00e7lendirirken; onu yarg\u0131lamadan dinlemek, kendini ifade etme cesaretini art\u0131r\u0131r. \u00c7ocu\u011fun hislerine isim koymak, duygular\u0131n\u0131 tan\u0131mas\u0131na ve d\u00fczenlemesine yard\u0131mc\u0131 olurken, s\u0131n\u0131rlar\u0131n sevgi diliyle anlat\u0131lmas\u0131 kurallar\u0131n daha kolay benimsenmesini sa\u011flar. T\u00fcm bunlara ra\u011fmen ileti\u015fimde zorlan\u0131lan durumlarda profesyonel destek almak ise sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fcmeden \u00e7\u00f6z\u00fclmesine katk\u0131 sunar\u201d diyor. Uzman Psikolog Sivri, \u00e7ocu\u011funuzla sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fimin 5 temel kural\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ral\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n * Her g\u00fcn k\u0131sa da olsa kaliteli zaman ay\u0131r\u0131n. 15 dakikal\u0131k kesintisiz ilgi bile \u00e7ocuk i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferlidir.<\/p>\n\n\n\n * Yarg\u0131lamadan dinleyin. Hemen \u00f6\u011f\u00fct vermek yerine \u00f6nce ne hissetti\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n\n\n\n * Duygular\u0131na isim verin. \u201cK\u0131zg\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsun\u201d, \u201cCan\u0131n s\u0131kk\u0131n galiba\u201d demek \u00e7ocu\u011fu rahatlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n * Kural koyarken ba\u011f kurmay\u0131 unutmay\u0131n. S\u0131n\u0131rlar sevgiyle anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha etkili olur.<\/p>\n\n\n\n * Gerekirse profesyonel destek al\u0131n. Erken al\u0131nan destek, b\u00fcy\u00fcyen sorunlar\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n\n\n\n\u00c7ocuklarla do\u011fru ileti\u015fimin 5 yolu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n