08:03:2026 14:38
Türk edebiyatının önemli isimlerinden Hüseyin Rahmi Gürpınar, aramızdan ayrılışının yıl dönümünde bir kez daha anılıyor. 1864 doğumlu Gürpınar, özellikle toplumsal eleştirileri ve gözlem yeteneğiyle öne çıkan eserleriyle Türk romanında kendine özgü bir yer edinmişti.
Hüseyin Rahmi Gürpınar, İstanbul halkının toplumsal ve töresel yaşamını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını ve dönemin Türk toplumunun yaşadığı krizleri, usta bir mizah anlayışıyla eserlerine yansıtır. Servet-i Fünûn kuşağıyla çağdaş olmasına rağmen kendi özgün sanat anlayışını sürdürmüştür.
Romanlarındaki kahramanlar, 19. yüzyıl sonu İstanbul’un canlı ve renkli insan portreleri ile günlük yaşam manzaralarını yansıtır; Anadolu’ya eserlerinde nadiren yer verir. Mizahı yalnızca güldürmek için değil, toplumun gülünç yönlerini ortaya koymak ve hicvetmek için kullandığı bir araçtır. Gürpınar, karakterlerini seviyelerine uygun biçimde ustaca konuşturur, olayları hem gülünç hem de acıklı yönleriyle anlatır.
Güçlü bir gözlem yeteneğine sahip olan yazar, realist ve natüralist bir bakış açısıyla “toplum için sanat” anlayışını benimsemiştir. Örneğin, Ertem Eğilmez’in 1976’da çektiği Süt Kardeşler filmi, Hüseyin Rahmi’nin 1913 tarihli Gulyabani romanından uyarlanmıştır. Gürpınar, bağımsız bir sanatçı olarak Türk edebiyatında özel bir konuma sahiptir.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın hayatı
Hüseyin Rahmi Gürpınar, 17 Ağustos 1864’te İstanbul’da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa’nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşındayken annesinin ölümü üzerine babasının bulunduğu Girit’e gönderildi. İlkokula burada başladı, ancak babasının yeniden evlenmesi üzerine altı yaşında İstanbul’a anneannesinin yanına dönerek eğitimine devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve İstanbul İdadisi’nde öğrenim gören Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey’in desteğiyle Mekteb-i Mülkiye’ye girdi (1878). Ancak okulun ikinci sınıfında geçirdiği ciddi bir hastalık nedeniyle öğrenimini yarıda bırakmak zorunda kaldı (1880).
Kısa bir süre Adliye Nezareti Ceza Kalemi’nde memur, ardından Ticaret Mahkemesi’nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi, hayatını kalemiyle kazanmaya yöneldi. 1887’de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başladı ve ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı gazeteleri çıkardı; ayrıca İbrahim Hilmi Bey ile birlikte yayımladığı Millet gazetesi kısa ömürlü oldu. 1925-1927 yıllarında yayımlanan Türk Kadın Yolu dergisinde de yazar olarak yer aldı.
Hüseyin Rahmi, sonraki yıllarda eserlerini ve yazılarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerinde yayımladı. 5. ve 6. dönemlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Kütahya milletvekili olarak görev yaptı. Hayatının son 31 yılını geçirdiği Heybeliada’daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde vefat eden Hüseyin Rahmi, Abbas Paşa Mezarlığı’na defnedildi.
Unutulmaz eserleri
Usta yazar Hüseyin Hamdi Gürpınar yaşamı boyunca 50’den fazla eser bırakmıştır. Gürpınar’ın bir kaç yazdığı tiyatro ve makale, 10-15 hikaye ve 30 civarı romanı vardır. Bazı eserlerinin filmi çekilmiştir. En önemli eserleri şöyle: Gulyabani, Şık, Mürebbiye, İffet, Kadınlar Vaizi, İstanbul’un İç Yüzü gibi bir çok eseri vardır.
Resim kaynak:https://www.sondakika.com/soguk-haber/haber-huseyin-rahmi-gurpinar-kimdir-unutulmaz-yazarimiz-12334655/
Özel haber: Eray Turan
