14.03.2026 20:25
Türk Nöroloji Derneği, beyin sağlığının gece uykuyla başladığını belirterek, “İyi bir uyku, yalnızca daha iyi bir gece değil, daha iyi bir beyin ve daha iyi bir yaşam demektir” uyarısında bulundu
Türk Nöroloji Derneği, 13 Mart Dünya Uyku Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, uykunun nörolojik açıdan beynin en yoğun çalıştığı dönemlerden biri olduğunu belirtti.
Açıklamada, uykunun telafi edilemez bir biyolojik ihtiyaç olduğu vurgulanarak gün boyunca öğrenilen bilgilerin, yaşanan duygusal deneyimlerin ve maruz kalınan stresin uyku sırasında işlendiği ifade edildi. Mesajda, “Non-REM uykusu kalıcı hafıza oluşumu ve sinaptik düzenleme için kritik rol oynarken, REM uykusu ise duygusal düzenleme ve yaratıcılıkla yakından ilişkilidir” denildi.
Beynin kendi koruması için düzenli uyku şart
Açıklamada, son yıllarda keşfedilen glimfatik sistemin, uyku sırasında beynin adeta temizlik moduna geçtiğini ortaya koyduğu, gün içinde biriken metabolik atıkların ve potansiyel nörotoksik maddelerin bu süreçte temizlendiği ifade edildi.
Bu mekanizmanın bozulmasının, Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili olabileceğine dikkat çekilen açıklamada, “Uyku yalnızca enerji toplamak değil, beynin kendini koruması ve yenilemesi için zorunlu bir süreçtir” değerlendirmesi yapıldı.
İnsomnia, uyku apnesi, huzursuz bacaklar sendromu ya da REM uykusu davranış bozukluğu gibi sıkça karşılaşılan uyku sorunlarının yalnızca geceyi değil, gündüz yaşantısını da etkilediğine işaret edilen açıklamada, kronik uyku yoksunluğunun dikkat azalması, karar verme güçlüğü, duygudurum değişiklikleri ve hatta riskli davranışlarla ilişkili olduğu, özellikle REM uykusu davranış bozukluğu gibi bazı durumların Parkinson hastalığı ve diğer nörodejeneratif süreçler için erken uyarı işareti olabileceği vurgulandı.
Gece uykusunda rüyayı canlandırma, bağırma, vurma gibi davranışların bu durumun belirtisi olabileceği, bu nedenle uyku sorunlarının “basit bir şikayet” olarak görülmemesi ve önemli bir erken tanı fırsatının kaçırılmaması gerektiği dile getirildi.
Düzensiz uyku beynin biyolojik saatini bozuyor
Akşam saatlerinde ekran ışığına maruz kalmanın, geç saatlere kadar aktif kalmanın ve düzensiz yaşam ritminin beynin biyolojik saatini bozduğuna dikkat çekilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Melatonin salgısının baskılanmasıyla uykuya dalma süresi uzamakta, uyku kalitesi düşmekte ve kronik bir uyku borcu oluşmaktadır. Bu durum yalnızca bireysel bir sorun değil, aynı zamanda toplumsal bir halk sağlığı meselesidir. Dünya Uyku Günü’nün bu yılki teması olan ‘İyi uyu, daha iyi yaşa’ bilimsel açıdan güçlü bir gerçeği yansıtmaktadır. Beynin optimal şekilde çalışabilmesi için düzenli ve kaliteli uyku şarttır.”
Dünya uyku gününde vücudu ödüllendirin: iyi uyku
Beynin sağlığı gece başlar. Uyku sırasında kurulan sinirsel bağlantılar, temizlenen metabolik atıklar ve yeniden dengelenen biyolojik ritimler, sabah uyandığımızda kim olduğumuzu belirler. Uykuya ayrılan zaman, üretkenliğin kaybı değil zihinsel berraklığın temelidir. Bu Dünya Uyku Günü’nde kendinize küçük ama güçlü bir hediye verin, alarmınızı değil, önceliklerinizi değiştirin. Çünkü iyi bir uyku, yalnızca daha iyi bir gece değil, daha iyi bir beyin ve daha iyi bir yaşam demektir.”
