Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak, akran zorbalığına karşı alınabilecek 9 önlemi anlattı, akran zorbalığına uğrayan çocukların 6 belirtisini sıraladı. Önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.
Her dönem olan akran zorbalığı son zamanlarda yaygınlaşması endişeleri çoğaltıyor. Araştırmalara göre; ülkemizde her 3 çocuktan 1’inin akran zorbalığına uğradığını gösteriyor. Zorbalık; fiziksel şiddet, dışlama, alay etme, küçük düşürme, tehdit, sosyal medyada ifşa ve dijital taciz gibi farklı şekillerde ortaya çıkabiliyor. Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak “Son yıllarda dijital ortamın da yaygınlaşmasıyla akran zorbalığı çok daha sık görülmektedir. Akran zorbalığını “çocuklar arasında olur böyle şeyler” diyerek görmezden gelmek sorunu küçültmez, büyütür; çocuğun ruh sağlığını ve akademik geleceğini son derece olumsuz etkiler. Erken fark edilip doğru şekilde müdahale edildiğinde, çocuğa bazı önlemler öğretildiğinde önlenebilir” diyor. Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak, akran zorbalığına maruz kalan çocuklarda görülen 6 önemli belirtiyi sıraladı; zorbalığa karşı alınabilecek 9 etkili önlemi paylaştı ve ailelere kritik uyarı ve önerilerde bulundu.
Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak zorbalığa karşı alınabilecek 9 önlemi şöyle açıkladı:
1. Tek kalmamak
Resim kaynak:https://www.haberturk.com/dikkat-zorba-davranislarin-temelini-atiyor-olabilirsiniz-3858654
İçe kapanık ve kendi halinde takılan, yalnız görülen çocuklarda daha fazla görülüyor. Dr. Barış Sancak “Grup içindeki bir çocuğa yönelme ihtimali belirgin şekilde azalır. Özellikle teneffüslerde, okul çıkışlarında ve servis beklerken çocuğun tek başına olmaması koruyucu bir önlemdir. Bir arkadaşla olmak hem caydırıcıdır hem de güç verir. Bu nedenle güvenli bir arkadaş edinmek etkili bir savunma mekanizmasıdır” diyor.
2. Sınır koymak
Zorbalığa karşı tartışmak ya da uzun uzun açıklamak doğru bir şey değildir. Bu durum ancak zorbalığı yapan kişinin devam etmesine neden olur. Kararlı bir beden dili ve göz temasıyla “Bunu istemiyorum”, “Dur” ya da “Bana böyle seslenmeni istemiyorum” gibi kısa ve net cümleyle sınır koymak, oradan uzaklaşıp bir yetişkine (öğretmen, okul idaresi) başvurmak ve aileye anlatmak en etkili yöntemdir. Yardım istemek kimseyi şikayet etmek değildir, bir güvenlik talebidir bunu çocuğa aşılamak gerekir.
3. Zorbalığı aileye anlatmak
Resim kaynak:https://www.haberturk.com/siddet-riski-okul-oncesi-donemde-sinyal-veriyor-3860359
Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak “Ne yazık ki birçok çocuk; utandığı, daha fazla hedef alınmaktan korktuğu, ailesini üzmek istemediği ya da kendisinin başa çıkacağını düşündüğü için yaşadığı zorbalığı kimseye anlatmıyor. Birçoğu da ‘abartıyorum sanırlar’ düşüncesine kapılabiliyor. Oysa bir zorbalığa maruz kaldığınızda bunu ailenizle ve okul yöneticilerinizle mutlaka paylaşın. Yaşadıklarınızı içinize atmayın. Böylece sorun daha fazla büyümeden çözülebilir” diyor.
4. Çocuğun yanında olduğunuzu hissettirmek
Burada ailelere düşen görev çocukla düzenli bir iletişim kurmak ve sorunları küçümsememeyi öneren Dr. Barış Sancak şöyle konuşuyor: “Çocuğunuza ‘ne olursa olsun bana anlatabilirsin, seni suçlamam, yanında olurum’ diyerek yaklaşın. ‘Arkadaşın şaka yapmıştır’, ‘çocukça atışma, halledersiniz’ gibi normalleştirici sözlerle yaklaşmayın. Baskı yapmadan, yargılamadan dinleyin. Size her şeyi anlatabileceğini hissetmesi son derece önemlidir.”
5. Güvenli iletişim alanı oluşturmak
Çocuğunuza ‘Bugün okul nasıldı’ yerine, ‘bugün seni en çok mutlu eden şey neydi’, ‘seni zorlayan bir an oldu mu’ gibi açık uçlu sorular sorun. “Bir şey yok” diyorsa hemen vazgeçmeyin. Akşam yatmadan önce sakin bir ortamda, göz teması kurarak konuşmayı deneyin. Soruna hemen çözüm üretmek yerine önce duygusunu anlamaya çalışın. Konuşmak, dinlemek ve işbirliği yapmak en güçlü çözümdür.
6. Çocuğa zorbalığın tanımını öğretmek
Birçok çocuk maruz kaldığı davranışın zorbalığı şakalaşmak olarak görebilir. Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak “Çocuğa şunu öğretmek önemlidir: “Bir davranış seni incitiyorsa, tekrar ediyorsa ve dur demene rağmen devam ediyorsa bu zorbalıktır.” Örneğin; sürekli lakap takılması “şaka” değildir. Birçok kez gruba alınmamak “arkadaş seçimi” değil, sistematik
7. Okulla iletişimde olmak
Zorbalık bireysel değil, sistemsel bir mesele olduğundan öğretmen, rehberlik servisi ve okul yönetimiyle mutlaka iletişime geçin. Sorunu dramatize etmeden ancak net ve açık bir şekilde ifade edin. Olayların tarihini ve içeriğini not almak, sürecin sağlıklı ilerlemesini kolaylaştırır.
Örneğin, “Çocuğum arkadaşları tarafından dışlanıyor” demek yerine, “Son üç haftadır teneffüslerde aynı üç öğrenci tarafından oyuna alınmadığını ve alay edildiğini söylüyor” gibi somut ve zaman belirtilen ifadeler kullanmak daha etkili olacaktır.
8. Empatiyi geliştirmek
Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak “Zorbalık sadece mağdur ve zorba arasında değildir; izleyiciler de sürecin parçasıdır” derken, sözlerine şöyle ekliyor: “Çocuğunuza şunu öğretin: “Birine yapılan haksızlığa sessiz kalmak, o davranışı güçlendirebilir. Oysa, zorbalığa maruz kalan arkadaşının yanına oturmak, öğretmene haber vermek, “Bence sana yapılan bu davranış doğru değil” demek bile zorbalığı azaltabilir.”
9. Dijital zorbalığa karşı kayıt almak önemli
Resim kaynak:https://www.haberturk.com/her-begeni-mutluluk-mu-getiriyor-yoksa-esaret-mi-3850095-magazin?page=2
Günümüzde WhatsApp grupları, sosyal medya paylaşımları ve çevrim içi oyunlar aracılığıyla zorbalığın 7/24 devam edebildiğine dikkat çeken Dr. Sancak, bu durumun çocuklarda çaresizlik duygusunu artırdığını belirtiyor.
Özellikle dijital zorbalıkta kanıtların saklanmasının (ekran görüntüsü alınması gibi) büyük önem taşıdığını vurgulayan Dr. Sancak, “Zorbalıkla karşılaşıldığında çocuğa karşılık vermek yerine kanıtı saklamayı, ilgili kişiyi engellemeyi ve durumu bir yetişkine bildirmeyi öğretmek gerekir. En önemlisi ise çocuğun, yaşadıklarının kendi suçu olmadığını ve ailesinin her koşulda yanında olduğunu net biçimde hissetmesidir” ifadelerini kullanıyor.
Şu 6 belirtiye dikkat!
Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak, çocuklarda akran zorbalığına maruz kalındığına işaret eden, ailelerin dikkat etmesi gereken 6 önemli belirtiyi şöyle sıraladı:
• Okula gitmek istememe, karın ağrısı veya baş ağrısı şikayetlerinde artış
• Ani içe kapanma, odasına çekilme, depresif duygudurum, özgüven kaybı, kaygı bozukluğu
• Eşyalarının kaybolması ya da zarar görmesi
• Telefonunu saklama, sosyal medya kullanımında ani değişim• Uyku düzeninde bozulma
• Beslenmesinde normal olmayan davranışlar, aşırı yeme ya da hiç yememe
• Ders başarısında düşüş
Zorbalık yapan çocuğun ailesinin görevi
Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak şöyle diyor: “En önemli nokta, davranışının yanlış olduğunu çok net ifade etmek ama çocuğu ‘kötü’ olarak etiketlememektir. “Sen kötüsün” değil, “Bu yaptığın kabul edilemez” denilmelidir. Bu çocukların bir kısmı empati becerisi zayıf, dürtü kontrolünde zorlanan ya da kendisi de farklı şekillerde zorlanmış çocuklardır. Bu nedenle sebebini anlamak önemlidir. Sadece nasihatle değil, tutarlı sınırlar konularak ve empati eğitimiyle çocuğa davranışının karşı tarafta nasıl bir etki yarattığı gösterilmeli, alternatif davranış yolları öğretilmeli ve tekrar etmemesi için somut bir plan uygulanmalıdır. Okulla işbirliği yapılmalı, gerekirse profesyonel destek alınmalıdır.”
Kaynak:https://www.haberturk.com/akran-zorbaliginin-7-onemli-isareti-3864528
