Greenpeace tarafından yayımlanan son rapor, “mikrodalgada güvenli” etiketi taşıyan hazır gıdaların tüketicilerde yanıltıcı bir güven algısı oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Greenpeace’in yayımladığı yeni bir rapor, plastik ambalajlı hazır yemeklerin olası sağlık risklerine ilişkin son dönemde yapılan 24 bilimsel çalışmayı mercek altına aldı. Analiz, yüz binlerce mikroplastik parçacığın, potansiyel olarak zararlı kimyasallarla birlikte gıdalara sızabildiğini ortaya koyuyor. Bu maddelerin insan sağlığı üzerinde geniş kapsamlı etkiler yaratabileceğine dikkat çekiliyor.
Greenpeace’in ABD ayağında küresel plastik kampanyalarından sorumlu lider Graham Forbes ise konuya ilişkin değerlendirmesinde, “İnsanlar plastik ambalajlı bir yemeği satın alıp ısıtırken zararsız bir tercih yaptıklarını düşünüyor. Oysa gıdalarımızın içinde ya da yakınında olmaması gereken mikroplastikler ve tehlikeli kimyasallardan oluşan bir karışıma maruz kalıyoruz” ifadelerini kullandı.
Plastik yiyecekler geri dönüşümü zorlaştırıyor
Euronews’un aktardığına göre, plastik gıda tepsileri ve streç filmler; fosil yakıtların çıkarılmasından enerji yoğun üretim süreçlerine ve nihai atık aşamasına kadar tüm yaşam döngüleri boyunca çevre kirliliğine yol açıyor. Üstelik bu tek kullanımlık plastikler çöpe atıldığında, çok katmanlı yapıları nedeniyle geri dönüşüm süreçlerini de zorlaştırıyor.
Zamanla mikro ve nanoplastiklere ayrışan bu materyaller; toprakta, nehirlerde ve okyanuslarda birikerek hem ekosistemlere zarar veriyor hem de yeniden gıda zincirine karışabiliyor. Döngüsel ekonomiye dahil edilseler bile plastiklerin kalitesi düşüyor ve içerdikleri tehlikeli katkı maddeleri yeni ürünlere tekrar salınabiliyor.
Raporda ayrıca, “mikrodalgada güvenli” etiketi taşıyan hazır gıdaların tüketicilerde yanıltıcı bir güven algısı oluşturabileceği uyarısı yapılıyor. Yazarlara göre bu ifade genellikle kabın yapısal bütünlüğüne işaret ediyor; gıdaya mikroplastik ya da kimyasal katkı maddesi salınıp salınmadığını garanti etmiyor.
Euronews’un paylaştığı bilgilere göre plastikler 4 bin 200’den fazla potansiyel olarak tehlikeli kimyasal içerebiliyor. Raporda, bu maddelerin büyük bölümünün gıda ambalajında düzenlenmediği ve bazılarının kanser, hormonal bozukluklar ile metabolik hastalıklarla ilişkilendirildiği belirtiliyor.
Daha yüksek ısı ve uzun kullanım mikroplastik geçişini artırıyor; uzmanlar küresel düzenlemelerin yetersizliğine dikkat çekiyor.
Rapora göre; yüksek sıcaklık, uzun ısıtma süreleri, yıpranmış kaplar ve kimyasalları daha fazla emebilen yağlı gıdalar, yemeklere sızan plastik parçacıkları ve katkı maddelerinin miktarını önemli ölçüde artırıyor. Çalışmada, gıda ambalajlarından salınan mikroplastiklere ilişkin küresel ölçekte düzenleyici rehberliğin yetersiz olduğu vurgulanırken, sektörün itirazlarının da düzenlemelerdeki gecikmelere katkıda bulunduğu belirtiliyor.
Avrupa Birliği’nde gıdayla temas eden plastikler, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA) tavsiyeleri doğrultusunda, bilinen kimyasallar için belirlenen “geçiş limitleri” temel alınarak düzenleniyor. Ancak mikroplastik parçacıklar için şu anda belirlenmiş özel bir eşik değer bulunmuyor.
Öte yandan küresel plastik üretiminin 2050 yılına kadar iki katından fazla artması bekleniyor ve plastik ambalajlar bu artışın önemli bir bölümünü oluşturuyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın analizine göre ambalaj sektörü, toplam plastik kullanımının yüzde 36’sını oluşturuyor.
Küresel danışmanlık şirketi Towards FnB’nin araştırması ise değeri halihazırda 160 milyar euroyu aşan plastik ambalajlı hazır yemek pazarının 2034 yılına kadar yaklaşık 300 milyar euroya ulaşabileceğini ortaya koyuyor. Greenpeace, gıdayla temas eden plastiklerin yaklaşan Birleşmiş Milletler Küresel Plastik Anlaşması kapsamında daha sıkı küresel denetime tabi tutulması gerektiğini savunuyor.
