Yaş ilerledikçe bazı hücrelerde Y kromozomunun kaybolduğu erkeklerde, kalp hastalığı, Alzheimer ve çeşitli kanser türlerine yakalanma riskinin arttığı belirlendi.
Yaşın büyümesiyle erkeklerdeki bazı hücrelerden Y kromozomu kayboluyor. Daha önceleri Y kromozomundaki eksikliğinin sağlık üzerinde etkili olmayacağı düşünülüyordu. Fakat son zamanlardaki çalışmalar Y kromozom kaybının ciddi hastalıklara yol açtığını belirtiyor. 60 yaşındaki erkeklerin yaklaşık yüzde 40’ında, 90 yaşındakilerin ise yüzde 57’sinde Y kaybı tespit ediliyor. Sigara ve çevresel toksinler bu kaybı daha da hızlandırıyor.
Y kromozomu bütün hücrelerde gerçekleşmiyor; kaybedilen hücreler tekrar geri kazanılamıyor. Bu durum vücutta Y kromozomsuz ve normal hücrelerden oluşan bir mozaik yapı yaratıyor. Deneyler sonucu Y’siz hücreler normal hücrelerden daha çabuk büyüyor ve tümörlerde de çoğaldığını gösteriyor.
Y kromozomu yalnızca erkek cinsiyetinin belirlenmesi ve sperm üretiminden sorumlu değildir. Y kromozomunda bulunan 51 protein kodlayan genin bir kısmı vücutta yaygın biçimde ifade edilirken, bazıları kanser baskılayıcı özellik gösteriyor.
Ayrıca Y kromozomu, protein üretmeyen ancak genlerin işleyişini düzenleyen çok sayıda kodlamayan gen de içeriyor. Bu genler, bağışıklık sisteminin işleyişi ve kan hücrelerinin farklılaşması gibi hayati süreçlerde rol oynayabiliyor.
Y kromozomu kaybı hastalık riskini artırıyor
Klinik araştırmalar, Y kromozomu kaybının kalp hastalıkları, böbrek yetmezliği, Alzheimer ve bazı kanser türleriyle ilişkili olduğunu gösteriyor. Almanya’da 60 yaş üstü erkeklerle yapılan geniş çaplı bir çalışmada, Y kromozomu kaybı yüksek olan bireylerde kalp krizi riskinin arttığı belirlendi.
Bilim insanları, COVID-19’a bağlı ölüm oranlarındaki cinsiyet farkının da kısmen Y kromozomu kaybıyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor. Fareler üzerinde gerçekleştirilen deneylerde ise Y kromozomu bulunmayan kan hücrelerinin yaşa bağlı hastalıkları artırdığı ve kalp fonksiyonlarını olumsuz etkilediği tespit edildi.
Bilim insanları, Y kromozomunun DNA diziliminin tamamen çözülmesiyle birlikte, hangi genlerin hangi sağlık sorunlarıyla ilişkili olduğunu daha net ortaya koymayı amaçlıyor. Elde edilen bulgular, Y kromozomunun yalnızca üreme işlevleriyle sınırlı olmadığını; erkeklerde genel vücut sağlığı açısından da kritik bir rol üstlendiğini gösteriyor.
26.02.2026 12:22
