21.05.2026 22:52
Uzun uçuşların ardından günlerce süren uyku bozukluğu ve yorgunlukla mücadele eden yolcular, artık “kişiselleştirilmiş jet lag planları” sunan uygulamalara yöneliyor.
Uluslararası seyahatlerin en büyük sorunlarından biri olan jet lag ile mücadelede teknoloji destekli çözümler öne çıkmaya başladı. 2018 yılında kullanıma sunulan “Timeshifter” isimli uygulama, bilimsel verilere dayalı kişiselleştirilmiş önerilerle yolcuların biyolojik saatini yeni zaman dilimine daha hızlı uyarlamayı hedefliyor.
Washington Post’un haberine göre uzmanlar, özellikle yaş ilerledikçe jet lag etkilerinin daha ağır hissedildiğini belirtirken, doğru ışık maruziyeti ve uyku planlamasının toparlanma süresini birkaç gün kısaltabileceğini ifade ediyor.
“Yaş ilerledikçe jet lag daha ağır hissediliyor”
Uzun yıllardır seyahat eden bir gazetecinin deneyimlerine yer verilen haberde, geçmişte jet lag ile mücadelede genellikle sınırlı önlemler alındığı, ancak sonuçların çoğu zaman başarısız olduğu aktarıldı.
Özellikle ikinci günlerde ağır yorgunluk, sabaha karşı uyanmalar ve gün ortasına kadar süren bitkinliğin sık yaşandığı belirtildi.
Pennsylvania Üniversitesi Uyku Tıbbı Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Indira Gurubhagavatula ise yaşın jet lag üzerindeki etkisine dikkat çekti.
Gurubhagavatula, “Bilimsel veriler yaş ilerledikçe yeni zaman dilimlerine uyum sağlamanın zorlaştığını gösteriyor. Biyolojik saatimizin ışığa verdiği tepki zayıflıyor. Ayrıca düşük ışık altında üretilen melatonin miktarı da yaşla birlikte azalıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Uygulama kişiye özel “jet lag planı” hazırlıyor
Haberde deneyim aktaran gazeteci, Paris’e gerçekleştireceği kısa ama yoğun iş seyahati öncesinde Timeshifter uygulamasını kullanmaya karar verdiğini belirtti.
Uygulama, kullanıcının uçuş bilgileri, yaşı ve uyku alışkanlıkları gibi verileri analiz ederek kişiselleştirilmiş bir “jet lag planı” oluşturuyor.
İlk kullanım ücretsiz sunulurken, sonraki seyahat planları için kullanıcıların 9,99 dolar ödeme yapması veya yıllık 24,99 dolarlık abonelik sistemine geçmesi gerekiyor.
Uygulama, seyahat öncesindeki birkaç gün boyunca kullanıcılara daha erken uyuma, daha erken uyanma, kafein tüketimini belirli saatlerde kesme ve ışık maruziyetini kontrol etme gibi öneriler sunuyor.
Uzmanlara göre en güçlü silah: Işık
Timeshifter uygulamasının temel tavsiyelerinden biri, doğru saatlerde ışık almak ve belirli saatlerde ışıktan uzak durmak.
Uygulamada yer alan açıklamada, “Işık, biyolojik ritmi yeniden ayarlayan ve jet lag etkisini azaltan en güçlü faktördür” ifadeleri kullanılıyor.
Uyku uzmanları da bu görüşü destekliyor.
Northwestern Üniversitesi Feinberg Tıp Fakültesi’nde biyokimya ve moleküler genetik alanında görev yapan Prof. Dr. Clara B. Peek, “Biyolojik saati yeniden ayarlamada en güçlü araç ışıktır” dedi.
Harvard Tıp Fakültesi Uyku ve Biliş Merkezi Direktörü Tony Cunningham ise özellikle sabah güneş ışığının kritik önemde olduğunu belirtti.
Cunningham, “Yeni zaman dilimine ulaştığınızda sabah saatlerinde güçlü ışık almak uyum sürecini iki ila üç gün hızlandırabilir” ifadelerini kullandı.
Kafein ve uyku düzeni kritik rol oynuyor
Paris seyahati sırasında uygulamanın tavsiyelerine büyük ölçüde uyduğunu belirten gazeteci, özellikle kafein tüketiminin sınırlandırılmasının dikkat çekici etkiler yarattığını aktardı.
Uygulama, uçuş sonrası yalnızca kısa bir süre için kahve tüketimine izin verdi. Bunun ardından gün boyunca önerilen saatlerde ışık alımı ve uyku düzeni takip edildi.
Ertesi gün yaşanan yorgunluğun geçmiş seyahatlere kıyasla daha hafif olduğu belirtildi. Özellikle önceki seyahatlerde görülen ağır bitkinlik hissinin ortaya çıkmadığı ifade edildi.
Uzmanlar, küçük davranış değişikliklerinin bile ciddi fark yaratabileceğini vurguluyor.
“Gün boyu uyumak en büyük hata”
Uzmanlara göre uzun uçuş sonrası yapılan en büyük hatalardan biri gün boyu uyumak.
Tony Cunningham, bunun biyolojik saati yeniden ayarlayacak ışık maruziyetini engellediğini söyledi.
Haberde görüşüne başvurulan uzmanların hiçbirinin Timeshifter uygulamasını aktif olarak kullanmadığı belirtilirken, benzer sonuçların uygulama olmadan da elde edilebileceği ifade edildi. Ancak kişiselleştirilmiş yönlendirmelerin birçok yolcu için süreci kolaylaştırabileceği vurgulandı.
Paris seyahatinin ardından İtalya’nın kuzeyine yapılan ikinci seyahatte de uygulamanın tavsiyelerine daha sıkı uyulduğu belirtilirken, sabahları daha dinç uyanıldığı ve uyku düzeninin daha hızlı oturduğu aktarıldı.
Uzmanlara göre düzenli ışık kontrolü, doğru saatlerde uyku ve kafein tüketiminin sınırlandırılması, jet lag etkilerini azaltmada en etkili yöntemler arasında yer alıyor.
Kardeş haber kaynak:https://gundengunenews.com/2026/05/21/uzmanlar-uyardi-yas-ilerledikce-jet-lag-etkisi-neden-daha-agir-hissediliyor/
Kaynak: https://gazeteoksijen.com/saglik/seyahat-sonrasi-jet-lag-nasil-en-kisa-surede-gecer-276428
Görsel: https://gazeteoksijen.com/saglik/seyahat-sonrasi-jet-lag-nasil-en-kisa-surede-gecer-276428
