02.06.2026 16:30
2019 yılında çıkan yıkıcı yangının ardından restore edilen dünyaca ünlü Notre Dame Katedrali’nde çalışmalar sürerken, arkeologlar da yapının altında tarihin izini sürüyor. Zeminin yaklaşık dört metre altına inen ekipler, 2000 yıl öncesine uzanan Roma dönemi Paris’ine ait kalıntıları ortaya çıkarmayı amaçlayan kapsamlı bir kazı yürütüyor.
Yaz güneşinin altında bekleyen turistler, Notre Dame katedraline tırmanmak ve gargoyllerini görmek için sıraya giriyor. Zeminin dört metre altında, bir arkeolog ekibi ters yöne doğru, dümdüz aşağıya ve zamanda geriye, 2000 yıl önceki Roma Paris’ine doğru kazı yapıyor.
2019 yılında çıkan yangın, tüm dünyanın gözleri önünde Notre Dame’ın kulesinin çökmesine neden oldu. Katedral yeniden inşa edildi ve 2024’ün sonlarında yeniden açıldı. Şimdi Paris, önündeki meydanı ağaçlar ve gölgelerle yumuşatmak istiyor. Bu süreçte Notre Dame’ın ön avlusunun bir kısmı kazı alanı haline geldi. Fransa’da medya bu çalışmayı “yüzyılın kazısı” olarak adlandırdı. Paris arkeoloji birimi konservatörü Lucie Altenburg Associated Press’e “Paris tarihinde somut bir fark yaratacak bir şey üzerinde çalışmak bizim için nadir bir fırsat” dedi.
Ortaçağdan kalma semboller merak uyandırdı
AP’ye göre kazıda keşfedilen yüzlerce nesne arasında, İmparator Konstantin’in yüzüyle damgalanmış dördüncü yüzyıla ait bir sikke ve iç kısımlarına henüz hiçbir uzmanın çözemediği işaretler işlenmiş ortaçağ çömlek parçaları bulunuyor; bunlar adeta modern bir Da Vinci Şifresi’ni andırıyor.
Manchester’dan katedrali görmek için Paris’e gelen 34 yaşındaki turist Emily Carter, “Notre Dame yeniden canlı hissettiriyor. Katedrali görmeye geliyorsunuz, sonra ayaklarınızın altında başka bir şehir olduğunu fark ediyorsunuz. Bu daha da dokunaklı” diyor.
Kazının ilk izleri 50 santimetre aşağıda görünüyor; 4 metre aşağıda, ekip hala geçmişi yukarı çekmeye çalışıyor. Bazı günler onlarca yıldır el değmeden duran topraktan 15 kasa dolduruyorlar. Kazı çalışmalarını yöneten arkeolog Camille Colonna’ya göre, katedralin 1163’teki kuruluşunda, meydanın tamamı tek bir caddeyle ayrılmış ortaçağ evleriyle doluydu. Ekibi, aşağı doğru kazarak mahzenlerine ve dolayısıyla temsil ettikleri tarihsel döneme ulaştı. Altıncı yüzyıl ve 10. yüzyıl arasında tarihlenen Merovenj ve Karolenj tahıl ocakları buldular. Altında ise daha karanlık ve derinde, dördüncü ve beşinci yüzyıllardan kalma yoğun bir Roma mahallesi.
Ekip, kırık tabaklar ve hayvan kemikleri arasında yüzyıllar önce atılmış ama hala sağlam olan sürahileri ve fincanları keşfetmeye devam ediyor.
Arkeologlar için katedral kazısı nadir görülen bir zevk olarak nitelendiriliyor.
Yeni meydanın büyük oranda 2028 yılına kadar bitirilmesi gerekiyor: 160 yeni ağaç ve yaz aylarında serinlemek için taşın üzerinden ince bir su tabakası kayan bir tür ormanlık alan ile.
