12.05.2026 18:09
Yeni bir araştırmaya göre kitap okumak, müzik dinlemek ve müze gezmek gibi sanat etkinlikleri biyolojik yaşlanmayı yavaşlatıyor. Bilim insanları, düzenli sanat aktivitelerinin etkisinin egzersize benzer seviyede olabileceğini belirtti
Düzenli olarak kitap okumak, müzik dinlemek, galeri ya da müze ziyaretleri yapmak gibi sanat etkinliklerine katılmanın biyolojik yaşlanma sürecini yavaşlatabileceği belirlendi.
University College London araştırmacıları tarafından yürütülen yeni çalışma, sanat ve kültürel faaliyetlerin DNA’da yaşlanmayla ilişkili değişimler üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğini ortaya koydu.
Araştırma, Innovation in Aging dergisinde yayımlandı. Çalışma kapsamında Birleşik Krallık’taki 3 bin 556 yetişkinin anket sonuçları ve kan testleri incelendi.
Araştırmacılar, katılımcıların sanat ve kültür etkinliklerine katılım düzeylerini, biyolojik yaşlanmayı etkileyen DNA’daki kimyasal değişimlerle karşılaştırdı. Bulgular, düzenli sanat aktivitelerinin sağlıklı yaşlanma üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğine işaret etti.
Sanat ve kültür daha yavaş yaşlandırıyor
Araştırma ekibi, sanat ve kültürel etkinliklere daha sık katılan ve farklı etkinlik türlerine yönelen kişilerin daha yavaş yaşlandığını ve biyolojik olarak daha genç göründüğünü belirledi.
Elde edilen sonuçların egzersizin etkilerine benzer olduğu kaydedildi. Haftada en az bir kez sanat etkinliğine katılan kişilerin, bu etkinliklere nadiren katılanlara kıyasla yaklaşık yüzde 4 daha yavaş yaşlandığı tespit edildi. Bu oran, haftada en az bir kez egzersiz yapanlarla hiç egzersiz yapmayanlar arasındaki farkla aynı seviyede bulundu.
Araştırmada elde edilen bağlantıların özellikle 40 yaş ve üzerindeki orta yaşlı ve yaşlı bireylerde daha güçlü olduğu belirtildi. Ayrıca beden kitle indeksi (BMI), sigara kullanımı, eğitim seviyesi ve gelir gibi sonuçları etkileyebilecek faktörler hesaba katıldıktan sonra da bulguların geçerliliğini koruduğu ifade edildi.
Sağlığı biyolojik olarak destekliyor
Çalışmanın başyazarı Prof. Dr. Daisy Fancourt, sonuçların sanatın sağlık üzerindeki etkisini biyolojik düzeyde ortaya koyduğunu söyledi.
Fancourt, “Bu sonuçlar sanatın sağlık üzerindeki etkisini biyolojik düzeyde gösteriyor. Bulgular, sanat ve kültürel etkinliklerin egzersiz gibi sağlığı destekleyen bir davranış olarak kabul edilmesi gerektiğine işaret ediyor” dedi.
Farklı sanat etkinliklerine katılmanın da faydalı olabileceğini belirten Fancourt, her etkinliğin fiziksel, bilişsel, duygusal veya sosyal uyarım gibi farklı sağlık yararları sunduğunu ifade etti.
Yedi farklı test uygulandı
Araştırmada, Birleşik Krallık Hanehalkı Boylamsal Araştırması verileri kullanıldı. Katılımcılardan alınan kan örnekleri üzerinden biyolojik yaş ve yaşlanma hızı hesaplandı.
Bu süreçte “epigenetik saat” olarak adlandırılan yedi farklı test kullanıldı. Testler, DNA’daki yaşla ilişkili değişimleri yani DNA metilasyonunu analiz etti. Metilasyon, bir metil molekülünün DNA’daki bir nükleotide bağlanması anlamına geliyor.
Araştırmada kullanılan en yeni iki ölçüm sistemi olan DunedinPoAm ve DunedinPACE, yaşlanma hızını tahmin ediyor. Daha yüksek yaşlanma skorlarının, yaşa bağlı hastalık riskinin artışıyla ilişkili olduğu belirtildi.
Sağlıklı yaşlanmayı destekliyor
DunedinPACE sonuçlarına göre yılda en az üç kez sanat etkinliğine katılan kişiler yüzde 2 daha yavaş yaşlandı. Aylık katılım yüzde 3, haftalık katılım ise yüzde 4 daha düşük yaşlanma hızıyla ilişkilendirildi.
Araştırmacılar, bu farkın daha önce sigarayı bırakanlarla hala sigara içen kişiler arasında görülen biyolojik yaşlanma farkına benzer seviyede olduğunu ifade etti.
Bir diğer ölçüm yöntemi olan PhenoAge testinde ise haftalık sanat ve kültürel etkinliklere katılan kişilerin biyolojik yaşının, nadiren katılanlara göre ortalama bir yıl daha genç olduğu görüldü. Haftalık egzersiz yapan kişilerin ise ortalama yarım yıldan biraz daha genç biyolojik yaşa sahip olduğu kaydedildi.
Eski testler farklı sonuçlar
Araştırmada kullanılan daha eski epigenetik saatlerin ise sanat etkinlikleri ya da fiziksel aktiviteyle bağlantılı bir fayda göstermediği belirtildi. Araştırmacılar, önceki çalışmalarda da bu testlerle ölçülen epigenetik yaşın yürüme hızı gibi fiziksel performans göstergeleriyle bağlantı göstermediğine dikkat çekti.
Bilim insanları, eski testlerin yaşa bağlı gerilemeyi ölçmede daha az hassas olabileceğini değerlendirdi.
10 Yıllık araştırma
Prof. Dr. Daisy Fancourt ve ekibinin yaklaşık 10 yıldır sanat ile sağlık arasındaki bağlantıları araştırdığı belirtildi. Fancourt aynı zamanda UNESCO Sanat ve Küresel Sağlık Kürsüsü Başkanı ve World Health Organization (WHO) iş birliği merkezlerinden biri olan UCL Sanat ve Sağlık Merkezi’nin direktörü olarak görev yapıyor.
