Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), gezegenimizin gece karanlığındaki görünümünün son on yılda geçirdiği çarpıcı değişimi gözler önüne serdi.
Yaklaşık on yıllık uydu verilerini masaya yatıran bilim insanları, küresel ölçekte gece ışıklarının toplamda belirgin şekilde arttığını ancak bu artışın arkasında göründüğünden çok daha karmaşık sosyo-ekonomik ve siyasi nedenler yattığını ortaya koydu.
Küresel Gece Parlaklığında Yüzde 34’lük Çarpıcı Artış
Araştırmada, NASA’nın yeryüzünü gece gözlemleyen “Black Marble” (Siyah Mermer) projesinin verilerinden yararlanıldı. Bilim insanları, 2014 ile 2022 yılları arasında Suomi-NPP, NOAA-20 ve NOAA-21 uydularında yer alan gelişmiş VIIRS (Görünür Kızılötesi Görüntüleme Radyometresi) cihazlarının topladığı verileri analiz etti. Yapılan detaylı incelemeler, küresel gece radyansının bu dönem zarfında net yüzde 34 oranında arttığını gösterdi. Ancak bu parlamanın coğrafi dağılımı tek düze bir çizgide ilerlemedi. Bazı bölgeler kentleşme ve elektrik altyapısının genişlemesiyle parıldarken, yoğun nüfuslu pek çok bölge ise tasarruf önlemleri, savaşlar veya ekonomik krizler nedeniyle karanlığa gömüldü.
Küresel Zıtlıklar: Aynı Ülke İçinde Parlayan ve Kararan Bölgeler
NASA araştırmacıları, analizler sırasında “çift yönlü değişimler” adı verilen ve birbirine komşu bölgelerde tamamen zıt eğilimlerin görüldüğü şaşırtıcı durumlar kaydetti. Bu durumun en net örneği Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşandı. ABD’nin batı kıyısındaki metropoller hızlı nüfus artışına bağlı olarak çok daha parlak bir görünüme kavuşurken, ülkenin doğu kıyısında ise tam tersine belirgin bir kararma gözlemlendi. NASA yetkilileri, doğu kıyısındaki bu düşüşün ana nedeninin çevre dostu, enerji verimli LED aydınlatma sistemlerinin yaygınlaşması ve bölgedeki ekonomik yapı dönüşümleri olduğunu açıkladı.
Avrupa Tasarrufla Karanlığa Gömüldü, Türkiye Haritada Parladı
Uydu haritaları, Avrupa kıtası genelinde de ciddi bir kararma eğiliminin hakim olduğunu gösterdi. Kıta genelindeki bu ışık azalmasının arkasında, hükümetlerin devreye soktuğu enerji tasarrufu politikaları, çevre koruma yasaları ve ışık kirliliğine karşı yürütülen kitlesel mücadeleler yer alıyor. Özellikle Fransa, uygulamaya koyduğu agresif “karanlık gökyüzü” girişimleri sayesinde gece parlaklığını en çok düşüren ülkelerden biri olarak öne çıktı. Avrupa ve ABD’deki bu tasarruf odaklı kararmaya karşın, Türkiye haritada zıt bir grafik çizdi. Elde edilen verilere göre Türkiye, incelenen dönemde neredeyse tüm bölgelerinde gece ışığı seviyesi yükselen ülkeler arasında yer aldı.
Savaş ve Ekonomik Krizlerin Yıkıcı İzi Uzaydan Net Şekilde Görüldü
NASA’nın yayınladığı haritalar yalnızca ekonomik büyümeyi ve sanayileşmeyi değil, insanlığın yaşadığı dramları ve krizleri de tüm çıplaklığıyla yansıttı. Savaşların, altyapı çöküşlerinin ve büyük ekonomik krizlerin vurduğu Ukrayna, Lübnan, Yemen, Afganistan ve Venezuela gibi ülkelerin gece ışıklarında keskin ve trajik düşüşler tespit edildi. Son olarak, Sahra Altı Afrika ve Güneydoğu Asya’nın gelişmekte olan ekonomilerinde, yeni elektrifikasyon projeleri ve altyapı yatırımları sayesinde daha önce karanlık olan noktaların hızla aydınlandığı görüldü. Asya kıtasında ise en güçlü parlama performansı Çin ve Kuzey Hindistan’da kaydedildi.
NASA’nın Uydu Verileri Gelecekteki Küresel Krizlere Işık Tutacak
Uzmanlar, uydulardan alınan gece ışığı verilerinin sadece estetik haritalar oluşturmaya yaramadığının altını çiziyor. Bu hassas veriler; küresel şehirleşme hızının doğru ölçülmesinde, deprem ve tayfun gibi doğal afetlerin ardından bölgelerin toparlanma süreçlerinin izlenmesinde, kitlesel göç hareketlerinin anlık olarak tespit edilmesinde ve sanayi faaliyetleri ile büyük elektrik kesintilerinin anlık olarak analiz edilmesinde hayati bir veri kaynağı olarak kullanılıyor.
24.05.2026
Kaynak:https://www.sozcu.com.tr/dunya-nin-gece-goruntusunde-carpici-bir-degisim-yasandi-p322365
Editörün Notu: Sözcü Gazetesi’nde yayımlanan bu haber, özüne sadık kalınarak yeniden düzenlenmiştir.
One thought on “NASA verileriyle Dünya’nın 10 yıllık gece haritası: Batı kararıyor, Doğu parlıyor”