Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, uydu radar verilerine dayanan araştırmalar sonucunda Van’ın doğu kesiminde 250 kilometre uzunluğunda, homojen gerilim taşıyan bir fay hattının belirlendiğini açıkladı. Uzman, söz konusu yapının 6 Şubat depremlerine benzer şekilde yıkıcı bir deprem üretme potansiyeli bulunduğunu ifade etti.
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, University of Leeds ile ortaklaşa yürüttükleri uydu radar analizleri neticesinde Van’ın doğu kesiminde ciddi bir sismik hareketlilik belirlediklerini duyurdu. Kutoğlu, 250 kilometre uzunluğa sahip fay hattının homojen bir gerilim barındırdığını ve 2023 Kahramanmaraş depremleri benzeri yıkıcı bir deprem üretme ihtimali taşıdığını dile getirdi.
UYDU RADAR YÖNTEMİ KULLANILARAK GERİLİM HARİTALARI OLUŞTURURLUYOR
Türkiye’nin jeolojik özellikleri nedeniyle aktif bir deprem kuşağında yer aldığını hatırlatan Prof. Dr. Kutoğlu, ülkede bilinen 500’ü aşkın fay hattının yanında henüz gün yüzüne çıkarılmamış kırıkların da bulunduğunu ifade etti.
University of Leeds ile birlikte yürüttükleri çalışmaya değinen Kutoğlu, “radar interferometri” olarak adlandırılan uydu radar yöntemi aracılığıyla Türkiye genelindeki yer kabuğu hareketlerini eş zamanlı olarak takip edebildiklerini belirtti.
Toplanan veriler doğrultusunda sismik gerilim haritaları hazırladıklarını aktaran Kutoğlu, Türkiye sınırları içinde yıllık ölçekte en fazla stres birikiminin Van’ın hemen doğusunda uzanan hat üzerinde tespit edildiğini özellikle vurguladı.
“250 KİLOMETRE UZUNLUĞUNDAKİ BÖLGEDE KAYITLARA GEÇMİŞ BÜYÜK ÖLÇEKLİ BİR DEPREM BULUNMUYOR”
Araştırma yapılan sahada önceden belirlenmiş pek çok fay hattının yer aldığını ve bunlardan birinin de Çaldıran Fayı olduğunu dile getiren Kutoğlu, söz konusu fayın 1647 ile 1976 yıllarında kırıldığını ve geçmişte 7.3 büyüklüğüne ulaşan depremler ürettiğini anımsattı.
Hattın güneyinde bulunan Van çevresinde ise 1881 ve 2011 yıllarında yıkıcı sarsıntıların yaşandığını belirten Kutoğlu, hazırlanan haritalarda kırmızıyla gösterilen alanların dengeli fakat yüksek düzeyde bir gerilime işaret ettiğini ifade etti. Uzman isim, zaman içinde bu sismik stresin katlanarak büyüdüğünü vurgulayarak, Çaldıran Fayı’nın kırılmış olmasına rağmen bölgede 250 kilometreyi bulan geniş bir kesimde bugüne kadar kaydedilmiş herhangi bir büyük deprem bulunmadığını söyledi.
“6 ŞUBAT DEPREMİNDE OLDUĞU GİBİ, AYNI ANDA AKTİF HALE GELEBİLİR.”
Haritadaki 250 kilometrelik alanın baştan aşağı homojen bir kırmızıyla kaplı olmasının, tüm fay sisteminin birbirine bağlı bir şekilde çalıştığını gösterdiğini belirten Prof. Dr. Kutoğlu, uyarılarını şu sözlerle sürdürdü:
“Burada gördüğümüz kırmızı bölge, homojen biçimde yüksek gerilim alanını işaret ediyor. Bu gerilim her yıl üst üste ekleniyor ve devam ediyor. Çaldıran Fayı burada kırılmış olmasına rağmen, bugüne kadar büyük bir deprem kaydı olmayan çok geniş bir alan mevcut. Bu alanın uzunluğu yukarıdan aşağıya 250 kilometreyi buluyor ve kırmızı rengin homojen dağılımı, sistemin birlikte çalıştığını gösteriyor.
Birlikte çalışması, biraz ürkütücü olacak ama, 6 Şubat 2023’te Hatay’da yaşanan durum gibi, 250 kilometrelik bu hattın aynı anda aktif hale gelme olasılığını da içeriyor. Harita, bölgenin eşit şekilde gerildiğini ortaya koyuyor; homojen bir gerginlik söz konusu. Genellikle nüfusun büyük kısmı batıda yaşadığı için batıdaki faylar üzerine yoğunlaşılıyor, ama Türkiye geneli çalışmalarımız bu bölgenin en fazla stres biriken alanlardan biri olduğunu gösteriyor. Bu nedenle buraya dikkat etmek ve gerekli önlemleri almak şart.”
2011 yılında Van’da yaşanan depremin sürecin sonu olmadığını da ekleyen Kutoğlu, o dönemdeki sarsıntının yalnızca küçük bir alanı etkilediğini, arka planda çok daha büyük bir mekanizmanın enerji biriktirmeye devam ettiğini vurguladı:
“2011’de burada bir deprem oldu. Bu, her şeyin bittiği anlamına gelmiyor. O deprem sadece küçük bir alanı kapsıyordu. Ancak gördüğünüz gibi, bu bölgede çok daha büyük bir sistem aktif şekilde çalışmaya devam ediyor.”
Kaynak: Son Dakika
Link:https://www.sondakika.com/teknoloji/haber-hayati-uyari-250-km-lik-fayda-hareketlilik-var-19593955/
