20.03.2026 19:03
Araştırmaya göre, yüksek miktarda ultra işlenmiş gıda tüketenlerde kalp krizi, felç veya koroner kalp hastalığı riskinde %67 artış görülüyor. Her ek porsiyon, riskin yaklaşık %5 yükselmesine yol açıyor.
Yeni araştırmalar, yüksek miktarda ultra işlenmiş gıda tüketiminin ciddi kalp hastalıkları riskini önemli ölçüde artırabileceğini ortaya koydu. Bulgular, Amerikan Kardiyoloji Koleji’nin Yıllık Bilimsel Toplantısı (ACC.26) kapsamında paylaşıldı.
Science Daily’de yer alan habere göre; günde dokuzdan fazla porsiyon ultra işlenmiş gıda tüketen bireylerin, günde yaklaşık bir porsiyon tüketenlere kıyasla kalp krizi, felç veya diğer büyük kardiyak olayları yaşama olasılığı yüzde 67 daha yüksek.
Ultra işlenmiş gıdalar arasında cips, kraker, dondurulmuş yemekler, işlenmiş et ürünleri, şekerli içecekler, kahvaltılık gevrekler ve paketli ekmekler bulunuyor.
Kalp krizine neden olabilir
Araştırmada, tüketim arttıkça riskin de kademeli olarak yükseldiği görüldü. Her ek günlük porsiyon, kalp krizi, felç veya koroner kalp hastalığı ya da felçten ölüm olasılığını %5’in üzerinde artırıyor.
University of Texas Health Science Center at Houston’dan kardiyoloji araştırma görevlisi ve çalışmanın baş yazarı Dr. Amier Haidar, “Ultra işlenmiş gıdalar kalp hastalığı riskini artırıyor. Birçoğu pratik ve hızlı öğün veya atıştırmalık olarak görünse de, bu ürünlerin ölçülü tüketilmesi gerektiğini gösteriyor” dedi.
6 Bin kişilik çalışma
Bu çalışma, ultra işlenmiş gıda tüketimi ile kalp hastalıkları arasındaki ilişkiyi ABD’de ırksal çeşitliliğe sahip bir yetişkin grupta inceleyen ilk geniş ölçekli araştırmalardan biri olma özelliğini taşıyor. Bulgular, daha önce Avrupa’da yapılan çalışmalarla da örtüşerek daha geniş bir popülasyon için önemli veriler sunuyor.
Araştırmada, 45-84 yaş aralığındaki 6 bin 814 yetişkinin verileri analiz edildi. Katılımcıların hiçbirinde başlangıçta kalp hastalığı bulunmazken, tamamı Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis (MESA) kapsamında takip edildi. Araştırmacılar, günlük ultra işlenmiş gıda tüketimini belirlemek için katılımcıların doldurduğu beslenme anketlerinden yararlandı. Gıdalar ise NOVA sınıflandırma sistemine göre; az işlenmiş veya işlenmemiş, orta derecede işlenmiş ve ultra işlenmiş olmak üzere kategorilere ayrıldı.
Sonuçlara göre, en yüksek tüketim grubundaki bireyler günde ortalama 9,3 porsiyon ultra işlenmiş gıda tüketirken, en düşük tüketim grubunda bu oran 1,1 porsiyonla sınırlı kaldı. En yüksek tüketim grubundakilerin; koroner kalp hastalığı veya felce bağlı ölüm, kalp krizi, felç ya da resüsitasyon gerektiren kardiyak arrest yaşama riskinin, en düşük gruba kıyasla yüzde 67 daha yüksek olduğu belirlendi.
“Bu çalışmada birçok faktörü kontrol ettik”
Dr. Haidar, “Bu çalışmada birçok faktörü kontrol ettik. Günlük alınan kalori miktarı, genel diyet kalitesi ve diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve obezite gibi yaygın risk faktörlerinden bağımsız olarak, yüksek ultra işlenmiş gıda tüketimi ile ilişkili risk neredeyse aynı kaldı” dedi.
Bu bulgular, ultra işlenmiş gıdaların zararlarının yalnızca kalori veya genel diyet kalitesiyle açıklanamayabileceğini, işleme yönteminin de kardiyovasküler risk üzerinde bağımsız bir rol oynayabileceğini gösteriyor.
Sınırlılıklar ve biyolojik riskler
Çalışmanın bazı sınırlılıkları bulunuyor. MESA araştırması, ultra işlenmiş gıda tüketimini doğrudan ölçmek üzere tasarlanmadığı için veriler katılımcıların kendi beyanlarına dayanan anketlerden elde edildi. Ayrıca tüketim, porsiyon bazında değerlendirildi; tek tek gıdalar ayrıntılı olarak izlenmedi.
Araştırmacılar, olası biyolojik mekanizmaları doğrudan incelemedi. Ancak önceki çalışmalar, ultra işlenmiş gıdaların genellikle yüksek kalori, ilave şeker ve yağ içerdiğini; bu durumun iştah ve metabolizma üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini ortaya koyuyor. Bu etkiler ise kilo artışı, iltihaplanma ve viseral yağ birikimi üzerinden kalp hastalığı riskini artırabiliyor.
Sağlıklı beslenme riski etkiler mi?
Dr. Haidar, riski azaltmanın bir yolunun tüketilen gıdaların türüne dikkat etmek ve besin etiketlerini okumak olduğunu söyledi. Etiketler, ultra işlenmiş gıdalarda genellikle daha yüksek olan şeker, tuz, yağ ve karbonhidrat miktarlarını gösteriyor. Daha az işlenmiş seçenekler arasında sade yulaf, kuruyemiş, baklagiller ve taze veya dondurulmuş meyve-sebze bulunuyor.
ACC, 2025 JACC’te yayımlanan Kısa Klinik Rehberlik raporunda, daha sağlıklı seçeneklerin görünür, erişilebilir ve ulaşılabilir olmasını sağlamak için standart bir paket önü etiketleme sistemini desteklediğini duyurdu.
